Капитан Грант болалари

Ranchodan bir necha qadam narida bir chuqurcha bor edi, aftidan, u o�choq edi, chunki ichida sovib qolgan kul ko�rinib turardi. Ranchoning ichida kursilar, ho�kiz terisidan qilingan so�ri, kotelok, six va mate, ya’ni Janubiy Amerikada rasm bo�lgan, choy o�rnini bosadigan quruq o�tni damlash uchun choynak bor edi. Uni ham boshqa ko�pgina Amerika ichimliklari singari naycha bilan so�rib ichadilar. Paganelning iltimosi bilan Talkav bir necha piyola mate hozirladi, sayohatchilarimiz odatdagi ovqatlarini mate ichib yedilar, bu ichimlik hammaga ham juda yoqib tushdi.

Ertasiga, 30-oktabr kuni quyosh issiq tuman orasidan nur sochib, yerni juda qizdirib yubordi. Shu kuni havo juda isib ketdi, qirda esa, baxtga qarshi, issiqdan yashirinadigan joy yo�q edi. Lekin kichkina otryad mardlik bilan yana sharqqa qarab yo�l oldi. Yo�lda bir necha marta katta-katta podalar uchradi. Jazirama issiqda ovqat yeyishga ham holi qolmagan mollar erinchoqlik bilan o�tga ag�anab yotar edilar.

Qorovullar, to�g�rirog�i, cho�ponlar yo�q edi. Issiqdan jon saqlash uchun qo�ylarning sutini emishni o�rganib olgan itlargina sigir va buqalardan iborat katta-katta podalarni qo�riqlar edi. Bu yerlarda qoramol juda yuvosh bo�ladi.

Tush paytiga borib qir manzarasi o�zgara boshladi, doim bir xil manzaraga o�rganib qolgan sayohatchilar buni darhol sezdilar. Boshoqli o�simliklar tobora kamroq uchray boshladi. Ularning o�rniga ingichka qariqiz o�tlari bilan bo�yi to�qqiz fut keladigan baland-baland qushqo�nmaslar uchray boshladi, bu o�tlarni butun dunyodagi eshaklar jon deb yegan bo�lardi.

U yer-bu yerda tikanli pastak-pastak ko�m-ko�k butalar ko�zga chalinib qolardi. Ular qanchalik ko�rimsiz bo�lmasin, qaqrab yotgan yerlarda o�shalar ham ko�zni quvontirardi. Dashtning loy-tuproqlik qatlamlariga singib qolgan namlik o�tloqlarni sug�orardi, shuning uchun ham ko�m-ko�k o�tlar gilamday o�sib yotar va go�zal manzara berardi. Lekin endi bu gilamning yirtilgan, toptalgan joylari tez-tez uchray boshladi-yu, uning tagi ko�rinib yerning zaif, shirasiz bo�la borayotgani sezilib qoldi. Talkav sayohatchilarning diqqatini bunga jalb qildi.

‒ Bu o�zgarishdan shaxsan men mutlaqo xafa emasman, – dedi Tom Ostin: – Qayerga qarama – nuqul o�t. Kishining joniga ham tegib ketar ekan.

‒ To�g�ri-ya, – dedi mayor, – lekin o�t bor joyda, suv ham bo�ladi-da.