Капитан Грант болалари

Shimoliy sohilda bironta ham odam ko�rinmas, Olovli Yerning yalang�och qoyalari ustida esa bir nechagina shu yerli odamlar kezib yurishar edi.

Paganel bironta ham patagoniyalikni uchratmaganiga achindi, olim bunga qattiq xafa bo�lar, uning yo�ldoshlari esa bundan juda zavqlanishardi.

‒ Patagoniyaliklarsiz qanday Patagoniya bo�ldi bu! – deb takrorlardi u achchig�lanib.

‒ Sabr qiling, hurmatli geograf, hali patagoniyaliklarni ko�p ko�ramiz, – deb unga dalda berar edi Glenarvan.

‒ Men bunga ishonmay qo�ydim.

‒ Ular mavjud-ku, axir, – dedi Elen.

‒ Birontasini ham ko�rmaganimdan keyin bunga shubhalanib qoldim, xonim.

‒ Har holda ispanchada «katta oyoqlar» degan ma’noni bildiradigan «patagoniyaliklar» xayoliy odamlar emas-ku.

‒ E! Ism hech narsani bildirmaydi hali! – deb tortishuvni qizitish uchun qaysarlik bilan so�zida turib oldi Paganel. – Lekin, rostimni aytsam, ularning ismi qanday ekani ham noma’lum.

‒ Ana xolos! – dedi Glenarvan.

– Mayor, siz buni bilarmidingiz?

‒ Yo�q, – deb javob berdi Mak-Nabbs, – buni bilish uchun bir funt shotland sterlingi ham bermagan bo�lardim.

‒ O�shanday bo�lsa ham hozir shu to�g�rida ba’zi gaplarni eshitasiz, odamning beparvosi! – dedi Paganel. – To�g�ri, Magellan bu yerli odamlarni patagoniyaliklar deb atagan, lekin fidjinliklar ularni tiremeneylar deb, chililiklar koukalular deb, Karmen koloniyachilari – teguelxlar deb, araukanliklar – uilixlar deb atashadi.

Bugenvil ularni chauxlar deb atagan. Ularning o�zlari esa o�zlarini umumiy ism bilan ipakslar deb ataydilar[44 - XVIII – XIX asr geograflari asarlarida Janubiy Amerikaning etnografik nomlari bo�yicha chalkashliklar mavjud edi. O�sha paytlarda Patagoniya Buenos-Ayres kengligidan Olovli Yergacha bo�lgan hududning nomi bo�lgan. Aslini olganda, patagoniyaliklar texuelche hindular guruhi bo�lib, ular shimoliy va janubiy to�dalarga bo�lingan (Muharrir). ]. Ana endi menga shuni ayting: bularning qaysi biri rost, shunday ko�p ism bilan ataladigan xalq bo�lishi mumkinmi?

‒ Ana dadil-u! – deb yubordi Elen.

‒ Shunday deb ham faraz qilaylik, – dedi Glenarvan, – lekin do�stimiz Paganel patagoniyaliklarning ismi masalasida shubhalar bo�lsa ham, juda bo�lmaganda, ularning bo�yi masalasida har xil fikrlar yo�qligini e’tirof qilar, deb o�ylayman.