Лаьмнашкахь ткъес

Ткъа и шун аьрха амалш бахьана долуш, йеххачу хенахь мерабeран хьолехь латтийначу нохчашна цуьнан императоран воккхалло кхушара йуха а тешам белла шен эскаре хIитта. Амма нахана хаац паччахьо шайна диканиг оьхьийла. Шайга кховдийна къинхетаме куьг дIалаца лаац. ВархIий-вархIий дайшкахь дуьйна майра тIемалой, къонахий бу бохуш, дуьненахь а цIейаханчу нохчашлахь тахана эскаре вала лууш эзар стаг а каравац. Къонахалла йайна шун? Майралла йоьжна? Герз лело хаац? Мичара! Тхан говраш йац, тхо къен ду бохуш, бахьанаш хIиттадо.

Aьшпаш! Маса бIe дин бу кхузахь! Маса бIe майра кIант ву кхузахь! ДуьххьалдIа шайн йухахьаралла, ца лаьа-кх! ХІyьттаре лело дуй биъча санна. Шун къоман сий лардан лууш, шуна йукъахь цхьакIеззиг къонахий лaрбинчу Далла бу хастам. Уьш Даллий, паччахьний муьтIахь нах бу. Цара шайн к?ентий цуьнан воккхаллин кара д?ало…

Дайн ши мекх хьовзийна, адамийн тобанна тIехула курра бIаьрг кхарстийра Аваловс.

– Пурба луо суна оьрсийн толамечу эскарийн могIаршка баха кечбелла шун йуьртан уггар тоьлла к?ентий, – шен карарчу кехата т?е хьаьжира Авалов: – Хортаев Асхьаб, Товсолтанов Хьуьси, Бораханов СаьIид, Сатуев Солтха а Цуьнан Императоран Воккхаллин цIарах декъалбан а, уьш кхетаме кхиийначу церан дайшна-наношна баркалла ала а! Шун некъ дика хуьлда, майра к?ентий! БIаьхаллин хьуьнаршца шайн къоман сий айъа аьтто хуьлда шун.

Тоьхначу тIараша йуха а йекийра майда.

Эла Аваловн къамел гочдан хьалхавелира поручик Ойшин Чомакх. Паччахьо йекхачу шуьнехь важош вацара шен тешаме йалхо.

Ал басахь цIен беснеш, дуькъа, хьаьрса ц?оцкъамаш, царна бухахь хIиттина къинхетамза бIаьргаш, шад беш хабийна хьаьжайукъ. Тодеш, даим т?е ка хьоькхуш латтош даккхий дуькъа, хаза мекхаш. Шуьйрачу некха т?ехь лепа мидал. Баьццарчу атласан г?овталан ирахIоттийначу коча йуккъе Iаьвдина стомма ворта. Къамкъарг-м, хьаха, йац х?умма а вуон йекаш. Даьссачу маьждиг чохь санна, ч?огIa a, шера а дека цуьнан аз.

Цо гочдечу элан къамелах ца бешаш, лохха биэларш лелха нахана йукъахь.

– Ч?oгIa ирсе деха!

– XIай, бIаьрг ма хила вайна!

– Дела диса вай, оцу паччахьан и вай лардо т?ам а бойна, эрна!

Къайсарна тоххара к?ордийнера и къамелаш.

Ден дагара хууш санна, цхьана меттехь саца ца туьгура цуьнан говр а.

– Дуьлойша, цIа г?о вай, Iаьлбаг? – доттагIчун белша тIе куьг туьйхира Къайсара.

– Йукъара а къаьстина, дIадахча, гIиллакхе хир дац.

– Церан даьссачу хабаршка ладоьгIуш Iан деза ткъа?

– Собардер вай. XIинца а цхьаъ дан г?ерта уьш.