Йеха буьйсанаш

 – Тоьур йара-кх тхуна гина иэрчонаш! Стаг, шайн Дела дуьша ма хьедайша и герз, кху берийн дуьхьа совцийша…

– Оцу берийн дуьхьа совцур дац тхо, зуда. Тхуна ца лаьа, тхешан бераш леш хилла дехийла. Хьайн гIуллакх доцург а дитий, бераш дIатийнначуьра, aгIopйалий, жимма садаIа.

Iела, вертанна тIе бертал а вижина, дIатийра.

2

Кхаш тIера хьалххе цIабирзира IелагIар. Шина-кхаа дийнахь аха латта дерш буьйсанна тIехь севцира, амма Iелина ца лиира оцу цхьана уьрдан дуьхьа дукъахь буьйса йаккха. Божа берстина биъ сту хилча, цхьана дийнахь аххал бен дацара цуьнан ирзо.

Амма озалла халла ирахь лелачу шина старца Iела шина дийнахь а ца велира иза аьхна.

– ЦIа гIур ду вайша, – элира цо Айзега. – Кхана делкъале довла а мега вай. Аьрзуна сагатлуш, болх карара баьлла сан.

Ваша цIера ваьлча, даим цунна сагатдо кхуо… Ша йуххехь воцуш йуьртара ара кIезиг волуьйтура иза. Цкъа-делахь, Iедална ца везара Аьрзу, шолгIа-делахь, дуккха а нах бара цуьнца гамонаш йолуш. Амма, тахана Шела воьдуш, шеца Iела ца ваийтира цо.

Цуьнца Маккхал вара, ткъа аха деза ирзо а дитина, Iела вига ца лиира.

Аьрзу цIахь ца карийра. ЦIахь хила йиш йацара цуьнан. Шелахь ши-кхо де даккха дезаш гIуллакх хилла, ваханера и Маккхалца.

ЦIа чу а хиъна Iен дог ца догIура Iелин. Самукъадала хIума дацара мискачу хIусамехь. Дийнахь къеггина малх хьаьжча а, халла cерладолура коре ахкаргаш лецна цIа. Иштта бегIийла дара. Iаьнан дохалла товхано тийсинчу кIуьрой, кIурзаший дуьзна пенаш а, тхов а серлабала башха лууш а вацара иза.

Айза ша аьлла хьолтIамаш йан йуьйлира. Башха, цецах доккхуш, жуьйр къасто ахьаран шорто цахиларна, цхьа кад ахьар текха а хецна, иза мижарг хьакхо йоьлча, сагатделла араваьллачу Iелас кертахь дан гIуллакх лехира. Дан оьшуш, сихо йолуш хIума ца карош, дIаса а хьийзина кех ваьллачу цунна лулахочун Васалан кетIахь цуьнца къамел деш лаьтташ йуьртда Iоса гира. Васалан зуда Мархет цомгаш меттахь Iуьллу дукха хан йара. Цуьнга хьовса адамаш дукха оьхура, амма Iоса ишттачу меттехь шена хьалхенгахь ца гаро цецваьккхира иза.

Оцу шина-кхаа дийнахь ша Мархетна тIе ца хIоьттина дела, цига дIаволавелира Iела. Ша тIекхочуш, цунна хезира вукхушиммо йохка-эцар хьехош.

– Дохка суна и хьайн кха, ахь цунах бан пайда бац.

– ХIан-хIа, и хьехо а ца оьшу. Кха дохка йиш йац сан, – корта хьийзабора Васала.

– Ахь хIун до цунах?

– Наха шайчех дийрриг.

– Нах-м шайниш дуьйш-дерзош бу, ткъа хьайниг xIop а шарахь тIе къух долий лаьтта.

– Ас сайниг а охур ду.