Йеха буьйсанаш

– Шина кIантана цхьа-ши хьалтIам йитий, и йай берамца ВасалгIарна хьохьа.

Айза цецйелира.

– Вай хIун до ткъа?

– Вай охьадуьйшур ду-кх. Кху дуьненахь мел долу даар хиларх, кхаьллина хIума кийра гIyp дац-кх суна.

Айза, кхин йист ца хуьлуш, берам чохь дечиган кад тIехIоттийна йай а эцна, арайелира.

Йилхина ши бIаьрг цIийбина, цхьа ах сахьт далале йухайеара иза.

IV корта. Йуьртан керла дай

«…Муьлш бу кхузахь пурстоьпаш шаьш? Иэхь, оьздангалла хIун йу, ца хууш, амма карахь дерриг Iедал долуш, бодане нах бу… Цара хIитто йуьртдай а хуьлу оьздангаллех боьхна, халкъо шен йукъараллех хадийна даххаш.

Я. Абрамов

1

Дийнахь сарралц болх бина йуьртахой, шайн къуьданаш дIа а байъина, хьалххе охьабийшинера. ТIедогIучу шаро жимма а рицкъа дохьур ду аьлла догдохийла йерш, мерза ойланаш йеш, набарх булура, ткъа важа дукхахберш, боьхначу аьттоно наб кхета ца буьтуш, бекъачу метта керчаш, ца йогIу наб кхетийта гIертара.

Амма йуьртден Iосин цIенойн кораш, даим а санна, серладевлла гора тховса а. Оцу йуьртахь цуьнан, Шаьхьбин, ХортIин, Товсолтин а цIенош бен дацара тхов тIе гериг йиллина а, корашна ангали тоьхна а. Оцу веаннан цIенош чохь бен ца догура ангалин шиша долу мехкадаьтта даго чиркхаш.

Iосин хIусамехь хьеший бара тховса а. Дилхалахь, лоха Шахьбий, векъана, гIуркх санна, веха Товсолтий, поппаран терхи тIе даржийначу къорзачу истангаш тIе а хиъна, йуучух тIаьххьара кадетташ воллура. Даьттан чохь гIорийначу чIепалгашка наггахь сутара бIаьргаш хьажабора шина хьешо, амма уьш цкъа дIакхалла а гай чохь меттиг бацара.

Миччахьа а адам цхьаьнакхеттачохь саццаза жайнин хабарш дуьйцуш амал йара Шахьбин. Нахе хаьттича, цул суьпий, цуьнга шега хаьттича, цул воккхий Iеламстаг вацара, Яьссин тогIица хьовха, йерриг Нохчмахкахь а. Амма, тховса санна, шаьш кхоъ цхьаьнакхеттачохь йуучунна тIекхевдаш, иза хьалхара дIаоьцуш бен, цкъа а Делан цIе ца йоккхура цо. ХIинца а воллура иза, даьтта а дуьллуш, шура а тухуш кечдинчу гIалмакхан чайнах наггахь къурдаш а деш, ша хьуьжарехь доьшуш волуш мехкаршца шаьш лелийна синкъераме гIуллакхаш дуьйцуш.

– Тхан моллин ши зуда йара, – дуьйцура цо. – Цхьаъ, шега хьаьжжина, къена, важа – иштта, тхан хеннара жима стаг. ХIокху къанйеллачу бажах цуьрриг самукъа ца долу жимахйерг даим а тхоьга бIаьргаш къерзош бен ма ца Iара. Сайн накъостел аьрхо волу со гIуллакх долуш а, доцуш а сих-сиха моллагIаьрга оьхура.