Кельтеминар – алғашқы үнді-еуропалық мәдениет

?йдi? ортасында с?нбейтiн отпен ?лкен оша? орналастырылды, ол осы жерде ?мiр с?рген матриархатты?-рулы? ?ауымдасты?ты? ?асиеттi орны р?лiн ат?арды. К?птеген т?рмысты? оша?тар ?йдi? шетiнде орналас?ан. Кельтеминарлы?тарды? негiзгi к?сiптерi балы? аулау ж?не а? аулау, кейiнiрек мал шаруашылы?ы болды. Ша?па? тас м?к?ммалына ?ыр?ыштар, кескiштер, тескiштер, ?апсырмалар, жебе ?штары жатады. Сондай-а?, с?йек цилиндр-конусты? жебе ?штары мен ша?па? т?семдерi бар с?йек ??ралдары ?олданылды. Керамика керамикалы? ше?берсiз ?алыптал?ан.

Ыдыстар т?бi д??гелек ж?не са?иналы т?рде орналас?ан штамптал?ан ж?не сызыл?ан ою-?рнектермен безендiрiлген. Керамика арасында скафоидты ыдыстар ерекше ?ызы?ушылы? тудырады. Зергерлiк б?йымдар цилиндр т?рiздi раковиналардан жасал?ан монша?тармен ж?не тас пен раковинадан жасал?ан кулондармен сипатталады. Б?л археологиялы? м?дениеттi? ?серi ?збекстаннан Бал?ан тауларына дейiн ж?не Орал тауларына дейiн созылды.

Тарихи басылымда: "Аланд-Аркаим: О?т?стiк Оралды? ежелгi м?расы".

Орынбор облысыны? м?дениет, ?о?амды? ж?не сырт?ы байланыстар министрлiгi, "Аркаим" ?айырымдылы? ?оры, м?тiн авторлары: Т. с. Малютин, г. Б. Зданович, фотосуреттер, суреттер, сызбалар: "Аркаим" ?оры?ыны? м?ра?атынан, сондай-а? Т. с. Малютина, г. Б. Зданович, Д. г. Зданович, Е. А. Анферова, редактор Д. Г. Зданович, Орынбор, 2013, Б.18-19, былай деп жазыл?ан: "?рбiр бекiнiстi елдi мекендi оны? т?р?ындары мифтiк "Бейбiтшiлiк орталы?ы"ретiнде ?арастыр?ан сия?ты. ?оныс тiк ?арыш осiнi? н?ктесiнде орналас?ан ж?не ?орша?ан ке?iстiктi ?йлестiретiн деп елестетiлдi. Б?л идеяны ж?зеге асыруды? ерекшелiктерi ландшафтты? сипатына байланысты болды. Елдi мекендерде тек ою – ?рнекпен ?ана емес, сонымен ?атар белгiлерi бар сазды та?тайшалар мен ыдыстар-пайда бол?ан жазуды? iздерi табылды. Аркаим ежелгi д?уiрiнi? ше?берiне Еуразияны? ежелгi ?нер тарихында?ы жа?а бет болып табылатын ?са? тасты зооморфты ж?не антропоморфты пластиктен табыл?ан керемет олжалар сериясы кiредi. ?ола д?уiрiндегi адамдарды? адамны? м?нi туралы идеялары Аркаим жерлеу р?сiмiнде ай?ын к?рiнедi. М?нда?ы адам тек дене-рухани болмыс емес, сонымен ?атар оны? бiрнеше жаны бар сия?ты. Жанны? (жанны?) ?лiмнен кейiнгi та?дырында?ы ма?ызды с?т дененi? ж?мса? тiндерiнi? ыдырауы болды (Авеста бойынша бес жыл). Осыдан кейiн жанны? жа?ымды заты ата-бабалар елiне ?оныс аударды (ол о?т?стiкте болды), ал ?абiрде с?йектермен байланысты ?ара??ы "?абiр жаны" ?ана ?алды.