Ел Шоңы. Шаңқай түс. II кітап

?йтпесе, осы жолы ??лымбеттерден де бiреудi ала барма? ниетi бар едi. Орыс балы?шыларыны? к??iл-к?йiне байланысты б?л жолы ??лымбеттерден би сайлауды кейiнге ?оя т?р?ан едi. Б?рiбiр оязды? ?ткiзбейтiнiн бiлген. Осы арада Шо? ?ндемей отырып ?ал?ан. Лау оны? м?нысын жа?тырмады. Содан кейiн с?з бастап кеткен:

– Бауырым, сен ?лгiнде Кенесары жайында айтып ?ттi? ?ой, ?анша дегенмен ол ?зiмiз емес пе? Ал мына орысты? дiнi б?лек, тiлi б?лек халы? ?ой. Б?лармен с?йлескенде ??ыса алмай ?аламыз. Содан дау туындап кетедi.

– Леке, ??ыса алмай ?аламыз деген арты? с?з.

Орыс келдi, олармен ?айтсе де т?сiнiсуiмiз керек. Орыс Кенесарыны же?дi де, ендi iргемiзге кiрiп алды. Ендi одан ??тыла алмайсыз. Арты? кетпей, соларды? айт?анын да ты?дауымыз керек.

– Б?л орыстарыныз ?ызы? к?рiнедi. Малдарды бiзге ?арай жайма?дар дегендi шы?арып ж?р.

– Жайма?ыздар десе, жайма?ыздар!

– Сен болыс бол?ан со? соларды жа?тан отырсы? ?ой.

– Менi? сiздерге айтып отыр?аным, орыстармен дау ?аза??а еш?андай пайда бермейдi. Т?бiнде солардiкiн д?рыс деп шы?арады басты?тар.

Леке, бiзде еш?андай к?ш жо?, билiк соларда. Ал ?дiлiн айтса?, орыстар да ты?дайды. Олай болмаса, бiздi? с?зiмiздi? олар?а бес тиынды? ??ны жо?. Не iстесек де солармен келiсiп iстеуiмiз ?ажет. Орыстармен жанжал?а бармау керек. Бiз одан ?тпаймыз, ?тыламыз. Бас?а амал жо?.

– Шо?, бауырым, оны кiмге айтып отырсы?? Т?рiнен к?рi жа?ын ма?ан айтып отырсы? ба?

– Осы отыр?анны? б?рiне айтып отырмын. ?р ру адамдарыны? ?з жа?дайын ойлап с?йлейтiн заман ?ткен.

Ендi бiр То?а болып, тiптi бiр ?аза? болып бiр жа?адан бас, бiр же?нен ?ол шы?арып ?мiр с?рмесек болмайды. Заман соны тiлеп отыр.

– Шо? бауырым, б?л айт?ан с?зi? д?рыс. Дегенмен, заман ?згерген сайын жастар да ?згерiп бара жатыр ?ой деймiн…

Шо? б?л с?здi ?зiне арнап, ?дейi ренiш бiлдiрiп с?йлеп отыр?анын т?сiне ?алды да:

– Заман ?згерген сайын адам да ?згередi. Уа?ыт талабы сондай… Ол ?шiн ешкiмге кiн? ?ою?а болмайды.

– Сен мiне, орысша о?ыды?. Со?ан орай осылай с?йлейсi? ?ой.

– Мен орысша о?ы?аннан емес, жа?дай?а байланысты айтып отырмын.

– Мына Жолтабарлар балаларды А?мола?а орысша о?у?а беремiз деп ?оймайды. Сонiкi д?рыс па?

– Мiне, Леке, iрге?е орыстар келiп кiрдi. Оларды? тiлiн бiлген жа?сы. Орыстармен оларды? ?з тiлiнде с?йлессек, жа?сы ??ыса бiлемiз. Сонда дау да азаяды, онсыз болмайды.

– Жастарды? б?рi сендей саналы емес. ?здерiн ?мытып, сол орыстар?а ?ызмет етiп кете ме деп ?ор?амын.

– ?олдан келер бас?а д?не?е жо?.