Ел Шоңы. Шаңқай түс. II кітап

Б?лектенiп кеткен т?рiктердi бiрден басып алып жатыр. К?штi к?штiлiгiн жасайды, о?ан да ?арсы емеспiн. Е? жаманы ?аза?тарды? жерiн тартып алып жатыр. Ана хан т??ымы Кенесарыны ?з жерiнен айдап шы?ып ?лтiрдi. Б?л к?штiлiктi? белгiсi. Еш?ашан бiр халы? бiр халы?ты к?шпен ба?ындыра алмайды. Б?л арада тепе-те?дiк ту?ызатын саясат керек. Сыйласу керек. Керiсiнше патша ?кiметi к?ш пайдаланып отыр. Жергiлiктi халы?тан с?рамай, орыстарды ?оныстандыруы елдi? ашу-ызасын тудырып, iштей ?арсылы?ын к?шейтуде.

– Сiз Кенесарыны ?лтiрген патша ?скерлерi деп бiлесiз бе? Оны ?лтiрген сiздердi? туыстары?ыз, киргиздар ?ой.

– Еш?ашан ?ыр?ыздарды? ?аза??а тiсi бата алмас едi. Орыстар оларды айдап салды бiзге. ?з бетiмен келiп ?ыр?ыздар ?аза?тар?а тимейдi.

– Ал бiздi? баспас?зде Кенесарыны ?лтiрген ?ыр?ыздар екенiн жазып ж?р ?ой.

– Б?л шынды?ты шатастыру болып отыр. ?здерiн ?аза?тар алдында а? етiп к?рсеткiсi келедi. Т?релердi? де, ?аза?тарды? да а?ылдылары б?рiн ?йымдастыр?ан орыстар екенiн бiлiп отыр.

Б?л ?дейi екi халы?ты бiрiмен бiрiн араздастыру ?шiн жасалып отыр?ан саясат. ?аза?тар мен ?ыр?ыздар жауласып отырса б?л орыс ?шiн пайдалы. Менi? б?л айт?аныма, Петр Константинович, ?алай ?арайсыз?

– Сiз шыны?ызды айты?ызшы, орыстарды? б?л жа??а келгенiне ?арсысыз ба?

Шо? Карповты? мына с?зiнен ?ор?ып ?алды. Орыстарды? осылай алдап-сулап т?релерге шынды?ты айт?ызып, апарып т?рмеге жап?ызып ?оятынын бiлетiн. Сонды?тан Шо? б??ан са? болатын. Карбышевпен ?зiмен бай?ап-бай?ап, алды-артына ?арайлап с?йлейтiн.

Мына кiсiнi? айт?анына елiгiп отырып, арты?тау ал?а кетiп ?ал?анын ендi сездi. ?зiн а?тау ?шiн айт?ан:

– Мен орыстарды? осында келiп ?оныстан?анына ?арсы емеспiн, бiра? халы? ?арсы. Жерге таласу басталды, екi халы? арасында. Сiз менi т?сiнiп отыр?ан шы?арсыз. Егер орыстарды? м?нда келуi то?талмаса, б?л жанжал то?тамайды. Бiз елдiгiмiздi жо?алтып аламыз ба деп ?ауiптенемiн. Содан ?ор?амын.

Карпов отырып айт?ан:

– ?р заманны? ?з саясаты бар.

?азiр барлы? жерлерде ?лсiз мемлекеттердi ?лдiлер жаулап алу басталды. Англия Индияны, немiстер Африканы, француздар Араб елдерiн жаулап алуда. Испандар мен а?ылшындар Америка ??рылы?ына шы?ып кеттi. Орыстар ма?айда?ы аз халы?тарды жаулап алып жатыр. М?ны? ая?ы не болатынын бiлмеймiн. Аз ?лттарды халы? есебiнде ??ртып жiбере ме, бiлмеймiн. Сiздердi? жерлерi?iздi жаулап алып, казактарды к?птен к?шiрiп ?кеп жат?анын жа?сы бiлемiн.