Маё мястэчка Луна-Воля

Ён не забыy сваiх каранёy. У Варшаве надрукаваны плён яго працы, прысьвечанай Бацькаyшчыне i свайму роду: васьмiсотстаронкавы фалiянт «Сапегаyскi дом» з падрабязнымi бiяграфiямi, фамiльнымi партрэтамi, апiсаньнямi маёнткаy… Пераадолеyшы 7 тысяч кiлямэтраy, князь Яyстах Сапега крочыy ля руiн Ружанскага палаца, схiляy галаву перад мэмарыяльным знакам свайму прадзеду y Дзярэчынскiм касьцёле, марыy пабудаваць невялiкi дом у Спушы…

Апошнi дзень нараджэньня y Найробi

Мястэчка ж Луна працягвала заставацца y складзе Гарадзенскай эканомii, створанай у 1588 г.

з дзяржаyных маёнткаy Гарадзенскага павета. Маёнткi яе здавалiся y арэнду. Становiшча сялян эканомii было цяжкiм, але лепшым, чым у магнацкiх i царкоyных уладаньнях. Значныя страты эканомii нанесьлi войны 17—18 стст., эпiдэмiя чумы y 1709—10 гг. У другой палове 18 ст. у вынiку галоснай рэфарматарскай дзейнасьцi Антона Тызенгаyза гаспадарка аднаyляецца, уводзяцца новыя тэхналёгii y жывёлагадоyлi, садоyнiцтве… Але пасьля захопу Вялiкага Княства Расеяй маёмасьць Гарадзенскай эканомii распрадаецца i раздорваецца акупантамi. Луненскi ключ (адмiнiстрацыйная адзiнка эканомii) у складзе маёнтка Луна з вёскамi Стральцы, Жылiчы, Камянчаны, Гледавiчы, Шчарбавiчы 12 лiстапада 1795 г. быy падараваны сапраyднаму стацкаму саветнiку графу Мiкалаю Аляксандравiчу Самойлаву. Але ён чамусьцi не зьяyiyся. Луна становiцца yласнасьцю графа Мiхала Валiцкага. Род Валiцкiх вядомы y Ваyкавыскiм павеце з 1567 г. У 1821 г. маёнтак быy куплены Чахоyскiм. Згодна з другiмi дадзенымi, маёнтак стаy належаць Чахоyскiм у вынiку жанiцьбы судзьдзi Яна Чахоyскага з Верай Валiцкай. Ян Чахоyскi памёр у 1823 г., а Вера Чахоyская y 1857 г. У 1833 г. маёнтак выстаyляyся на продаж, прыносiy даход 43 000 злотых, але, напэyна, ня быy прададзены. Ад Яна, сына Аляксандра Чахоyскага, пасьля яго сьмерцi y 1858 г., уладаньнi пераходзяць да яго yдавы i дачок Аляксандры Палiксены, Эмiлii Люцыi Марыi i Актавii Эyфразiны Юзэфы. Апекуном быy князь Станiслаy Сьвятаполк Чацвярцiньскi. Юзэфа Чахоyская гербу «Окша» y 1833 г. выйшла замуж за Эдварда Матэуша Ромэра, якi стаy уладальнiкам маёнтка. Бацька Э. М. Ромэра Эдвард Ян Ромэр быy удзельнiкам вызвольнага руху, а род Ромэраy багаты на таленты, то i зьвестак аб iх жыцьцi i дзейнасьцi засталося многа. Раскажам аб тых, што мелi адносiны да Луны крыху пазьней у аддзельным апавяданьнi.

У часы мiжваенныя Луна заставалася yласнасьцю Юзэфы Ромэр i Марыi Камаровай.