Кавказан баххьаш. ЧIинхойн Кута

Шеко йоцуш книгас гойту ламанхойн чолхе дахар, цара лайна халонаш, социальни харцо, цара шайн ницкъ мел бу нийсо бахьанехь латтийна къиссам.

Романан коьрта турпалхочун Довта МартантIера обарг Кутин дахар кхерамах дуьзна ду. Даима Iедало лар толлуш хилла иза дукхозза йамартлонна а тIенисло, амма хIете а иза цкъа а ца воьхна шен доьналлех, цо цкъа а дахаран диканех ца хийцина шен лаккхара мехалаш.

Цуьнан син-оьздангаллин тIегIа инзаре лекха дара. Тахана кху шалхонан, харцонан тойнехь цуьнан сирла васт масала хила хьакъ ду.

Олуш ду, къонахийн зама дIайаьлла, амма хIара роман йешча хийла  стеган кийрахь доьналлин суй летар бу, и зама дIайалла ца хилар дагадоуьйтуш.

Со теша, баланаша зийначу, цIий хьуьйдина Кавказан лаьттахь къонахийн хIу хедар ца хиларах.

    Акаев Вахьит, философин Iилманан доктор, профессор

Сурт диллинарг Айтек Дуг

Обарган новкъахь

Шийла буьйса —

Меца кийра.

Дайна гIора,

ГIийла говр а.

Тоьпан гIап а,

Шаьлтан ботт а.

Буьйса Iаьржа

Стиглахь седа…

Дуьне-эхарт,

Упханан тхов а,

Кошан барз а,

КIайн марчо а.

Шийла тIулг а,

Iаьржа верта.

Йоьду зама —

Дог ду цхьалха.

Ненан бIаьргаш —

Шийла шовда.

Деле воьхуш —

Йиша йоьлхуш.

Буьйса Iаьржа,

Борз а угIу…

Шена кIант а

Дена оьшу.

Буйнахь шаьлта,

Топ а, тапча…

Дехен лазам —

Деган чов.

Боьхна новкъахь

Обарг лела —

Цхьалха тIулг а

Хилла шийла.

Йилла къоман

Лекха, чIогIа —

Дехе сийлахь

Лекха бIов…

Ирс а доьхна

КIант а лела,

Шовдан йистехь

КIудал йеса…

    Акаев ИсмаIал

Дешхьалхе

Ассаламу Iалайкум, лараме йешархой. ХIара дешхьалхе дIайолош, уггаре а хьалха суна билгалдаккха лаьа, кху книгин коьрта турпалхо нохчийн бакъ волчу къонахчун вастехь доьналла а, майралла а, таханлерачу дийнахь бийца бух а болуш а, тIаьхье а йолуш, тIарикъатан новкъахь а хилла, бусулба динан кIоргера баххаш девзаш, ламаз-марха а долуш, луларчу къаьмнийн меттанаш а хууш, цаьрца доттагIаллин йукъаметтигаш а лелош, нохчийн къоман исторехь йовр йоцу лар йитина стаг хилар.

Довта-МартантIера обарг Кутех лаьцна, цхьацца бахьанашца нохчийн йукъараллехь цкъа а шуьйра дуьйцуш хилла дац. Ткъа и бахьанаш вайна ма-хаьара оьрсийн Iедало даима кхуллуш хилла. Нохчийн иэс самадаларан кхерам гуттаренна а хилла оьрсийн Iедалехь.