СЎЗ

Пушкин ижодига хос шоирона руҳни, унинг маҳорат сирларини ифода қилувчи ғалати бир детал бор: шоир «Арзирумга саёҳат» деган йўл таассуротлари китобида қалмиқ даштида бир ўтовга кирганини ҳикоя қилади. Ўтов ичи жуда ивирсиқ бўлиб, ўртадаги қозонда буламиқ пишаётган бўлади. Шоирни кутиб олган қалмиқ хотин буламиқдан татиб кўришни таклиф қилади.

Шоир татиб кўрмоқчи бўлади-ю, унинг қўламсиқ ҳидидан чўчийди. Бу шунчаки бир арзимас деталь. Кейин… кейин бу кичик деталь «Қалмиқ қизига» деган машҳур шеърга айланади. Шоир қалмиқ қизининг гўзаллигини, унинг назокати ва латофатини шундай тиниқ бўёқларда тасвирлаб берадики, сиз ҳам шоирга қўшилиб, умрим шу ўтовда, шу қалмиқ гўзали билан ўтса, дейсиз!

Фақат гениал адибларга насиб бўладиган бу шоирона руҳ, энг оддий нарсаларда ҳам буюк гўзалликни кўра олиш қобилияти Пушкиннинг ҳар бир шеъри, ҳар бир асарида намоён бўлиб туради! Шу боисдан ҳам Пушкин асарларини ўқиган ҳар бир одам Россияда бўлмасдан туриб, бепоён рус диёрини, рус қалбини, Кавказни кўрмасдан туриб, Кавказ тоғларини ва бу тоғларни забт этган мард, самимий, довюрак кишиларни севиб қоласиз! Шу сабабдан ер юзида истиқомат қилувчи ҳар бир халқ Пушкинни ўз фарзандидай эъзозлайди, ўз миллий шоири деб билади, ундан абадулабад ифтихор қилади.

РўРЈРЁ

(Лев Толстой)

Р?лк ҳикоялар ёзиб юрган ўсмирлик чоғларим.