СЎЗ

Лекин бу қанақа китоб эканини ҳеч ким билмас, чунки, аскарият китобларнинг жилди қоғозга ўралган бўларди.

Кунлардан бирида ўқитувчининг укаси, синфдош дўстим мени четга тортиб:

– Кеча акам «Ўткан кунлар»ни топиб келди, – деб қолди. Дарсдан кейин «Ўткан кунлар»ни бир кечага сўраб олиш умидида синфдош оғайним билан бирга уларникига бордим.

Биз борганимизда, домла олдида қаттиқ нон, икки кўзи аллақандай китобда, чой ичиб ўтирарди. Мен дудуқлана-дудуқлана илтимосимни тушунтира бошлаган эдим, ўқитувчимиз қовоғини солиб:

– «Ўткан кунлар»ни ўқиш мумкин эмас.

– Мана, сиз ўқияпсиз-ку? – дедим. Ўқитувчининг юзида билинар-билинмас табассум пайдо бўлди.

–Биринчидан, мен ўқитувчиман, ёш бола эмасман, – деди Сѓ. – Р?ккинчидан, мен СѓРЅРё танқидий РєСћР· билан ўқийман.

–Мен ҳам танқидий кўз билан ўқийман. Домлажон, бир кечага бериб туринг. Эрталаб олиб келиб бераман. Ҳеч кимга айтмайман.

Домла сал юмшади, лекин ҳамон бир қарорга келолмай пешанасини ишқади.

– Бир кечада-ку ўқиб тугатолмайсан-а?

– Ўқиб чиқаман, – дедим мен.– Албатта, ўқиб битираман! – Домла кулиб юборди.

– Хўп, майли, аммо ўзинг ҳам дейман… бир ёпишсанг, қўймас экансан!

У ўрнидан турди ва токчадаги пиёла-чойнакларнинг орқасига қўл суқиб, қалин сарғиш қоғозга ўралган бир китобни олиб берди.

– Ма, қўйнингга тиқ.