СЎЗ

Қаранг, «Қутлуғ қон»даги Йўлчи ўта оддий, камсуқум, меҳнаткаш йигит, лекин у бора-бора тарихий жараённи ҳаракатга келтирувчи улкан бир кучга айланди; «Навоий»даги Навоий улуғ шоир, давлат арбоби, Ойбек айни пайтда, мана шу фавқулодда улуғвор шахс характеридаги оддий одамлар дилига яқин жиҳатларни очиб беради.

Ойбекнинг «Қутлуғ қон»даги энг катта новаторлиги, оригиналлиги яна шундаки, адиб ҳаётдаги социал типларни чинакам бадиий типлар даражасига олиб чиқа олди. Боя сиз айтгандай, «Қутлуғ қон» қаҳрамонлари ё мулкдорлар, ё эзилувчи меҳнаткаш халқ вакили; асар конфликти ҳам синфий кураш асосига қурилган.

Биласиз, 20–30-йилларда яратилган қатор насрий асарларда синфий курашни шундоғича жўнгина асарга кўчириш, персонажларни эса ёзувчи – бой ёки эзилувчи-камбағал синфининг оддийгина иллюстрациясидан иборат қилиб бериш ҳолларига дуч келамиз. Улардан фарқли ўлароқ, «Қутлуғ қон» ҳодиса моҳиятини чуқур бадиий таҳлил этиш, социал зиддиятларни чинакам таъсирчан конфликт, социал кучларни эса тирик одам, тўлақонли ёрқин пластик характер– тип даражасига кўтариш санъати билан ажралиб туради.

РўРђРќТљР?ДЧР?. Ойбек «Навоий» романи билан ўзбек адабиётида том маънодаги тарихий романга, аниқроғи, тарихий-биографик романга асос солди. Бу роман чуқур илмийлик РІР° юксак бадиийлик синтезидан туғилган.