Биһиги Аан Дархаммыт

Т?тт?р?т?н, инники к??т?ллэр туга-ханныга биллибэт ула?алаах уларыйыылар суо хаан ар?астарын сыысхала суох миинэ т??эр манан а?ай холонуу буолбата?а, б?т?н норуот дьыл?атын илиигэ ылан, олох долгунугар т??рэ о?устарбат к??рээннээх м?кк??р?н н??эр ирдэбилэ ала чуо киниэхэ ту?уламмыта, биирдэ санаан к?рд?хх?, с?рдээх саллымар, ыарахан этэ. Иккис ?тт?нэн ыллахха, эмиэ да?аны о?о саа?ыттан кыра-хара дьон-сэргэ эт-тирии быстар кы?ал?алаах оло?о хара?ын ортотугар аа?ан, эрэйи-му?у э?ээринэн тэлэн, ?лэ-олох ми?этин ?рд?к уор?атыгар ыттыар диэри ?ктэлтэн ?ктэлгэ сыыйа дабайан т???л??х сыратын-сылбатын бараан, к?л???н?н то?он, ?й?н-санаатын иитиэхтээн кэлбитин санаата?ына, бу кини ха?ан да тохтоон, уурастаан хаалбат, олох кырдьыгын, омугун соргутун ирдэ?эр ?рд?к соругу, ыар эбээ?инэ?и санныгар ыларга дьулуспатах к?нэ диэн баара дуо? Оччотугар буолла?ына, киниэхэ с?ктэриллибит ?рд?к соло, к??стээх былаас диэн норуот иннигэр н??эр ирдэбил, ытык иэс буолар.

Кини ону кылгас да т?гэ??э умнар бырааба суо?ун бигэтик ?йд??б?тэ.

Политика курдук халбархай дьыала?а тиэтэйэр ?ч?гэйи а?албата биллэрэ, оттон кини улахан политика?а ?сс? ситэ уопутура илигэ. Бастатан туран, республика парламена кини ыытыахтаах ?лэтин хайысхатын ?й??н биир санаа?а т?мс??х кэри?нээ?э. Оттон ол сыала-соруга диэн инники сайдыы, ??н?? ту?угар экономика киинтэн тутулуга суох буолуутун сити?ии этэ. Онуоха ханнык да?аны киинтэн туспа барыы ту?унан боппуруос турбата. Бары депутаттар (?г?стэрэ нууччалар, украинецтар, онтон да?аны атын омуктар этэ) Саха сирин экономиката тутулуга суох буолуутун сити?эр ту?угар т?мс??хтээхтэрэ.

Кини омугун историятын ?ч?гэйдик ??рэтэн билбитинэн, Саха сирэ бэйэтин бэйэтэ дьа?анан ??н??-сайдыы суолугар дьулу?уутун Россия прогрессивнай ?йд??х-санаалаах деятеллэрэ, интеллигенцията урут да?аны таба ?йд??ллэрэ. Кытыы кыраайдар, ол и?игэр Саха сирэ, сайдыылара Россия?а туох да ку?а?аны о?орботун, т?тт?р?т?н судаарыстыбаны к????рдэрин билэллэрэ. Биллэн турар, а?аардастыы сабардыыр, баайы-дуолу барытын кии??э эрэ хоро та?ар имперскэй ?й-санаа, атын сы?ыан эмиэ баара, ол гынан баран уларыйыы, са?алыы ?й-санаа ??скээн эрэр кэмигэр регионнары, республикалары ?йд??х, ?й??х кэри?нээхтэрэ.

* * *

Итинник ?й?нэн-санаанан салайтаран, 1990 сыл ыам ыйын 24 к?н?гэр Михаил Николаев РСФСР народнай депутаттарын ма?найгы съезтэрин ?рд?к трибунатыгар тахсыбыта.