Биһиги Аан Дархаммыт

А?атын ту?унан на?аа ?ч?гэй ?йд?б?ллээх, кини аатыгар с?г?р?йэн туран ытыктабыллаахтык сы?ыанна?ар. Онно т??рт сыл олорбуппут. Михаилы кылаабынай ветвра?ынан а?ыйах ый ?лэлэтэн баран райкомол бастакы секретарынан талан кэбистилэр. Оттон миигин, лаборатория ?лэ?итин, кини оннугар кылаабынайынан анаатылар. Т??рт сыл ?лэлээбиппит кэннэ ки?ибин обкомолга ыланнар, 1965 сыллаахха Дьокуускайга к???н кэлэбит.

– Бу к?ннэргэ оруобуна Эдьигээн т?р?ттэммитэ 370 сылын ?б?л??йэ буола турар дии. Улахан тэрээ?иннээхтик ыытыллар бы?ыылаах.

– Тэрээ?ин б??? буолла?а дии. Михаил эмиэ онно сылдьар. Би?иги олоро сылдьыбыт дьиэбитин музей о?орор сурахтаахтара.

– Ээ, оттон эн барсан ол музейы к?р??? хаалбыт эбит дии.

– К?р??хп?н ба?арбытым и?ин, онно тиийэн элбэх ки?и ортотугар мэ?эй-та?ай буола сылдьыам дуо? Ха?ан эмэ кэлин биир эмэ о?обун, сиэммин кытта, ба?ар, бара сылдьыам.

– Уу, мин эбитим буоллар, дьэ быраа?ынньыкка сылдьа таарыйа барыам этэ, – ыалдьыт ис санаатын кистээбэтэ. – Раиса Максимовна онноо?ор Горбачев омук сиригэр барда?ын аайы куруук кини иннигэр сылдьар курдук этэ дии.

?ы-?ы.

– Оо дьэ, этимэ да?аны. Ааранан ки?и кыбыстыах инньэ гынар этэ ээ. Мин дьэ, бысталыахтара да буоллар, государство салайааччытын иннигэр илин-кэлин т???? суохпун. Саха дьахтара айыл?аттан сэмэйэ былыр-былыргыттан биллэр буолла?а… – Дора Никитична к?р??э холку, дуоспуруннаах. – Дьокуускайга кэлэн баран ?р ба?айы ?лэ булбакка сырыттым. Кэлин санаатахха, икки кыра о?олоох буоламмын, миэстэ баарын ?рд?нэн ылбаттар эбит.

Бэрт ?р кэминэн министерство?а статистик ?лэтигэр ылбыттара. Онтон тыа ха?аайыстыбатын техникумугар преподавателинэн киирбитим. Бэркэ с?б?лээн ?лэлии сырыттахпына, Михаилы 1970 сыллаахха ???ээ Б?л??гэ ыыппыттара. Мин выпускной группалаах буоламмын, хаалан балтараа сыл ?лэлээн баран тиийбитим. Онно лаборатория?а ?лэлээбитим.

Дьиэбит благоустроеннайа суох этэ. Ону т??н 12 чааска диэри хачыгаардаан баран сарсыарда турдаххына, тымныйан уорааннаммыт буолара. Ки?им куруук бара-кэлэ сылдьар, кыргыттарым кыралар.

Маспын бэйэм хайытан кыстаан, мууспун киллэринэн олорбутум, хата кириэпкэй со?ус буолан тулуйбутум. Онтум диэн кыра, аны «диспетчер» буолан хаала?ын ээ, туох баар кы?ал?аларын барытын би?иэхэ бы?ааттараллар. Т??н 12 чаас са?ана эрийэллэр: «Скорай кэлбэтэ», «ойо?ум т?р??н эрэр» диэн буолар, эбэтэр: «Би?игини кутуйах буортулаабыт бурдугунан о?о?уллубут килиэбинэн а?аталлар, райком сэкирэтээрэ оннук килиэби сиэбэтэ буолуо», – дииллэр.