Биһиги Аан Дархаммыт

– Мин урут да?аны саха норуотугар автономия кэлэрэ с?п диэн этэр этим. Олорор сирдэрэ бэрт табыгастаах, Саха сирин большевик партията к??стээх, онон салалтата суох буолуо диэххэ, куттаныахха сатаммат, – Плич сахаларга эрэллээ?ин, ?й??р?н а?а?астык эппитэ.

Кини этиитин хаба тардан ылан, Барахов:

– Автономия билигин кэлэрэ наадалаах, кэмэ бэрт то?оостоох. Национальнай боппуруос ата?ар турбата?ына, кэ?ээн-у?аан хаалла?ына, саагыбардар ??ск?? туруохтара. Ба?ар, б?т?н норуот да?аны ?р? туруон с?п, – диэн эбэн биэрбитэ.

Барыларын санааларын истэн баран, Чуцкаев Саха сиригэр аналлаах паапканы арыйан, докумуоннары бэрийбитинэн барбыта. Ытыллыбыт уонна к?ск? анаммыт дьон бириигэбэрдэрин аа?ан билси?эн баран, Дьокуускайтан кэлбит телеграмманы к?рд?рб?тэ. Ону аа?ан билбиттэрэ, букатын да?аны кинилэри утары ис хо?оонноох буолан со?уппута: автономия ту?унан Сибнац боппуруо?у туруорарын бассабыык партия Саха сиринээ?и тэрилтэтэ с?б?лээбэт, к?н-т??н аайы саагыбардар тахса тураллар, партия к???э м?лт?х, сэбиэскэй былаас дири?ник олохсуйа илик диэн.

– Саагыбардар тахса туралларын, сэбиэскэй былаас дьон санаатын ?сс? да тута илигин ту?унан с?пк? этэллэр. Ол гынан баран автономия боппуруо?а онтон тутулуктаах курдук саныыллара сыы?а, онон автономияны биэриини кэпсэтиигэ ити этиилэр бол?омто?о ылыллыа суохтаахтар, – Былатыан туруорсар боппуруо?уттан харыс да халба?наабат кытаанах санааны ылыммытын, сирэйэ-хара?а тыйы?ырбытын к?р?н, Барахов кинини тута ?й??н тыл эппитэ.

– Автономияны ?й??б?т, норуот ба?атын утары санаалаах дьону Саха сириттэн атын дойдуларга ыытан ?лэлэтэр с?п буолуох этэ. Ону э?иги ?йд??рг?т?гэр ба?арабыт, – диэн т?м?ктээбитэ.

Эмискэ б?р??кээбит ты?аа?ыннаах т?гэни балай да са?ата суох а?арбыттара. Чуцкаев, эр хааннарын ылыммыт саха дьонун чинчилиирдии эр-биир хардарыта одуулаан к?рб?хт?? т??ээт, эйэ дэмнээхтик хардарбыта:

– Чэ с?п, би?иги сорох дьону к?р?н манна ы?ыртыахпыт.

Урутаан эттэххэ, ол дьыл манифест (амнистия) тахсыбата?а. Манифест автономия ылыныллыбытын кэннэ ма?найгы бастаанньа дьонугар тахсыбыта. Онуоха таарыччы 1921 сыллаахха тохсунньутаа?ы саагыбарга холбоспут дьон кытта амнистия?а хабыллыбыттара.

Саха автономиятын боппуруо?ун к?р??гэ аналлаах Сиббюро мунньа?а 1921 сыллаахха муус устар 26 к?н?гэр буолбута. Дакылааты Былатыан бэйэтэ о?орбута.