Беседы с Тукаем / Тукай белән әңгәмәләр

– Югыйс? к?пл?ребез тыштан шактый инсафлы к?рен?. Арабызда шундый т?къва кыяф?тле б?нд?л?р д? х?тсез очрый, г?яки алар ана карынында ук Коръ?н укып утырган.

Г. Т. ?сте?д? ?йб?т кием булгач, сине? б?р??ге ген? ашаганы?ны кем бел??

– ?аман да шул ук сорау: нишл?рг??

Г. Т. Милл?т иблис к?л?г?сен Т??ре к?л?г?се ясамас… Эрелек, т?че теллелекне ташлыйк.

– «Бозылдык шулкад?р», – дип хак ?йт?сез. ? бит «бозыклык» т?шенч?сен нечк?л?п ш?рехли башласак, ?хлак кагыйд?л?рен? сыймаган башка начарлыклар да килеп чыга.

Х?терлисездер, балачакта сезне? бел?н к?решерг? керг?н Ситдыйк абзыйга кул бирм?г?нсез, ч?нки кечкен? Апушка бу могт?б?р кешене? салмыш булуы ошамаган.

Г. Т. Эч? халык суык дип т?, б?йр?м дип т?, …х?л?л дип т?, х?р?м дип т?… Эчк?н була карчык та – ?зе бетк?н бет?шеп… Ушбу халык, кабак ничек ачылгач та, бик нык суга г?на?ы юк бутылкага, диеп а?ар: «Эче?д?ге суы? чыгар, аны? бел?н безне ?ылыт, безне сугар; эчт?н безг? бишм?т киерт, чикм?н киерт, к?чле х?мер! Сине? кулда зур ихтыяр»… ?г?р к?рс?? кызарган й?з аларда, бер д? алданма: «Оялгандыр», – дим? я?лыш, «?иб?рг?ндер», – дис?? – ??ля!

– Метрополия башка халыкларга ?зене? гад?тл?рен се?дер?ч?н.

Шул ис?пт?н яманнарын да. Безне руслар эч?рг? ?йр?тте, дип, нич?м?-нич? гасыр акланырга тырышабыз. Д?рес, ?д?псез ?рн?к ?зенч? ?гъвалый.

Г. Т. М?с?л?н, мин сезг? мисал ?чен ген? ?йтим… Ике мар?а, бер шеш? артыннан икенчесен бушатып, аракы эчеп утыралар; камыр кеби изелг?нн?р, аракыдан тамаклары карылган…

– Х?зер инде татар хатын-кызлары арасында да «остаз»ларын уздырып эч?чел?р к?б?я бара.

Гафу, с?зегезне б?лдем – д?вам иттерегез.

Г. Т. Арадан бер рус, чыгып, гармун уйный башлый, теге мар?алар, торып, ава-т?н? биил?р… Кыяф?тл?ре в? тавышлары к?ленеч булганга, халык алардан к?л?… Шул арада м??леск? яланаяклы бер хулиган килеп утыра. Сорап та тормый, салып куйган аракыны алып каплый. Башына китк?ч:

Милая Маруся,

Будешь ли моя?

Куплю пуд картошки,

Лопай как свинья, –

дип, …исерек мар?ага м?дхия ?ырлый.

– Нишлисе?, ?ш?ке гам?лл?р ымсындырып торучан. Шу?адыр н?фес коллары ??рвакытта да ?рчемле, ч?нки инсан иблис токымына ?зе булыша… Кышкы салкын к?нн?рне? берсенд? ?чилед?н Казанга кайтуыгыз ист?ме? Чыпчык авылында тукталыш ясавыгыз? Шундагы м?йхан?г? кереп чыккан ямщик к?ефл?неп алуын ничек белдерде ?ле?

Г. Т. Аны? эч?е т?гел, шуны «шайтан коткару» дип т?гъбир кылуы к?лке тоелды.

– Чынлыкта без шайтан диг?нн?рен б?тен ил бел?н коткарабыз.