Беседы с Тукаем / Тукай белән әңгәмәләр

М?д?ният д?ньясында безг? нисб?тт? «т??риб?ле картлар» булган руслар…

– С?зегезне еф?к ?еп бел?н б?лерг? р?хс?т итегез. Соравымны оештырып бетеримче… Сезне? язганнарыгызда рус халкына карата м?н?с?б?т т?рлед?н-т?рле ?ете т?сл?рд? ап-ачык чагылыш тапкан. Анда «Рус бел?н тормыш кичердек сайрашып» кебек югарырак ким?лд?ге б?йр?мч? йомгаклау да, «Даже в тюрьму сыярсы?, тотса м?ск??л?р яка?» ише курку-куркытулы ачы хакыйкать т? бар. Гади с?зл?р бел?н ?йтеп ?тегез ?ле: ?зара аралашып яш?рг? х?кем ителг?н ?леге халыклар чынлыкта нинди р?вешт?ге м?н?с?б?тк? ?стенлек бирерг? тиеш?

Г.

Т. ??р милл?тл?р максудларын хасил ит?…[61 - Максудларын хасил ит? – тел?кл?рен тормышка ашыру.] Без – руслар бел?н татарлар – ??р вакыттагы кеби, тату гына, честный гына алыш-биреш итеп тора алабыз… Бик яхшы бит!.. Дуслыкта берлек, тигезлек, ти?лек кир?клеген ?йтм?с?м д? бел?сез инде.

– Берлек, тигезлек, ти?лек, дисез. ?ичшиксез, гаять олы т?шенч?л?р турында с?з бара. ?мма моны? ?чен рус бел?н татар берд?й шартларда, ягъни ик?ве д? д??л?ти м?ст?кыйльлект? яш?рг? тиеш л?баса.

Г. Т. И? б?ек максат безем: х?р м?мл?к?т, х?р Русия!

– Кызганыч, безне? милл?т инде нич? гасыр «эрет? казаны» сынауларын кичерерг? м??б?р. Мондый гайре табигый х?лд?, б?ек державачылык ассимиляциясен? бирелеп, байтак кавем б?тенл?й юкка чыкты. ?лб?тт?, сез к?заллаган олуг максатларга иреш? ?чен татар ??в?л милл?т булып сакланырга тиеш. «Быть или не быть!» билгесезлеге астында гомер с?рг?нд? ниндидер кил?ч?к турында х?тта ки уйларга да куркыныч.

Г. Т. Куркыныч ??р заман иял?нм?г?нг? ген? була. Бер иял?нс??, куркыныч та гади н?рс? ген? булып кала… Б?рек ташлап котылмыйлар б?ред?н!

– Безне н?рс? к?т?? Еракмы ул, ?лл? якынмы?

Г. Т. К?лле атин карибен[62 - ??р кил?ч?к якын.].

– Теле булмаган кавемне карга к?т?реп кит?. ?г?ренки татар к?кт?н бирелг?н шушы м?катд?с нигъм?тт?н м?хр?м ител? ик?н, ?ир й?зенн?н аны? ?зенч?лекле яш?? р?веше д? отыры юкка чыгачак. Бары камил телг? ия милл?т кен? ?з алдына зур максатлар куя ала. ?лл? с?енерг?, ?лл? к?енерг?: д?нья буйлап сибелг?н безне? халык бик к?п т?ркемн?рг? б?ленг?н кебек, аны? теле д? т?рле «с?йл?ш»л?р бел?н тармакланып бетк?н.

«Туган тел» гимныны? авторы буларак абруйлы карашыгызны т?гаен бел?се кил?. Шактый катлауланып китк?н ошбу м?сь?л?д? бер?р т?рле юн?леш билгесе бармы?

Г. Т. Мин Казанны т?хте пай[63 - Т?хте пай – башкала.] ??м Казан арты татарларын шушы к?нг? кад?р милл?тен югалтмаган в? кил?ч?кт? д? югалтмаячак т?п халык дип саныйм.