Беседы с Тукаем / Тукай белән әңгәмәләр

М?с?л?н, Габдел?аббар Кандалый аны? д?ньявилык традициял?рен ныгытуга, сур?тл?? чараларын баетуга зур ?леш кертк?н. Сезне? фикерегез, б?лки, башка т?рледер.

Г. Т. Габдел?аббар ?л-Кандалый ?ф?ндене? шигырьл?ре ул кад?р ?к т?галлекъсез[80 - Т?галлекъсез – б?йл?нешсез.] булмаса да, шактый ?д?пк? в? ?д?биятка хилаф ?ирл?ре бардыр.

– Сез аны? Каюм Насыйри т?зеп чыгарган «Ф?ваки?ел-??л?са фил ?д?бият» исемле хрестоматия-д?реслекк? кертелг?н шигырьл?ре буенча гына х?кем й?рт?сез сыман. Башка шагыйрьл?рг? карашыгыз нинди?

Г.

Т. Суфи Алла?ияр в? Утыз Им?ни х?зр?тл?ре берт?рле назымлырак шигырь с?йли белмешл?р ис? д?, тик т?саувыф бабында[81 - Т?саувыф бабында – суфыйчылыкка б?йл?нешле.] гына с?йл?г?нн?р.

– Бу очракта с?з к?р?штереп, б?х?ск? д? керерг? була. ? сезне?ч?, аларга н?рс? ?итм?г?н со??

Г. Т. ?г?р ул ?ф?ндел?р д?ньяга в? аны? халкына да бераз илтифат итеп… китк?н булсалар, х?зерге к?нд? исемн?ре тагы да артык х?ер ил? зикер ителер иде.

– Татар халкыны? тарихы ерак гасырларга китк?н.

Дим?к, аны? милли м?д?нияте д? бик борынгы саналырга хаклы. Олы ?д?биятыбызны? б?р?к?тле чишм? башы да н?къ мен? шигъри ?ирлект?н с?л-сут алган.

Г. Т. Ник со? безне? татарлар, д?ньяда шулкад?р гасыр гомер итеп, бер ??нлер?к шигырь яза алмаганнар?

– Болай кистереп ?йтерг? хакыбыз бармы ик?н?! ? бит ?ле Кол Галиг? кад?р д? шигъри и?атка тартылган затлар байтак булган ласа. Монда с?б?пл?рне ачыклау сорала.

Г. Т. ?лл? телд?н с?йл??чел?р булып та, язып алучылар булмыйча, ул шигырьл?р шагыйрьл?ре берл? берг? каберг? к?мелдеме? Ихтимал, шулайдыр, язып алучы булмагандыр.

– Инде якынрак чорларга кайтыйк…

Г. Т. ?ле ист?н чыккан ик?н, тагы бер ярты казакъ, ярты татар Акмелла х?зр?тл?ре бар ик?н. Ул да шигырь язган… Безне? 17 октябрьд?н со? м?йданга чыккан ике б?ек шагыйрьл?ремез ?рн?кне шул м?рх?м Акмелладан алганнар булырга кир?к.

– Сез 1905–1907 елгы инкыйлаб дулкынында к?т?релеп чыккан шагыйрьл?р М??ит Гафури бел?н Н??ип Думавины к?зд? тотасыз к?к.

Г. Т. Д?рест… ??р тарафтан яхшы ук шагыйрьл?р баш к?т?рдел?р. Моннан со? да к?т?релерл?р.

– Т?нт?релеш басымы астында кабул ителг?н патша манифесты (1905 ел, 17 октябрь), башта беркад?р хокукый ?и?еллекл?р китерс? д?, аяусыз реакция елларында аларны? барысы да кире тартып алына. Д??л?ти алдау гал?м?те к?пл?рне? ?метен ?зг?н. Мен? сез 1912 елны? апреленд? Уфага барып кайтырга ният кылгансыз. Кал?мд?шегез М??ит Гафурины ниндир?к кыяф?тт? к?рдегез?

Г. Т.