Беседы с Тукаем / Тукай белән әңгәмәләр

С?гъде В?къкас ?ф?нде… ике юллы татар шигыренд? бер юлны? ахыргы с?зе «н?рс?г?» булып, икенчесене? ахыры «м?сь?л?» булуын в?зне шигырь ????тенн?н д?рест к?рми… Кагыйд? астына ?ыярдай «Кавагыйде лисан» – «Теория словесности» м?йданга килм?г?н булса да, мин «н?рс?г?» бел?н «м?сь?л?»не? в?зен булырга яраганлыгын д?гъва ит?мен… ?ичбер шагыйрь, шигырене? бер юлы ахырын «такмак» дип язгач та, кал?мен колагына кыстырып, мич арасыннан кыштыр-кыштыр «шакмак» эзл?п й?рерг? м??б?р т?гелдер. Шулай ук… бер юл ахырын «сукмак» дип туктаткач та, ?йалдына чыгып, «тукмак» эзл?рг? бурычлы т?гелдер.

Такылдамак бел?н тезм? с?з с?йл?м?к икесе башка-башка булырга кир?к.

– ?ле ген? с?з у?аеннан телг? алынган ?д?бият теориясе кал?мд?ш дустыгыз Фатих ?мирханны да ??леп итк?н бугай.

Г. Т. Ф. ?. к?пт?н бирле «Теория словесности» язып маташа. Мин д? а?ар шул эшт? азрак файдалы булмакчы булам. Шулай итеп, ик??л?п, б?лки, шигырь в?зенн?ре хакында бер кагыйд? в? т?ртип чыгармабызмы дип торабыз.

– Бераз гына читк?р?к киттек шикелле, т?нкыйть х?лл?ре хакында с?йл?ш? идек.

Сезне? ?с?рл?рне б?ял?рг? омтылып язылган ??рт?рле м?кал?л?рд? гадел-риясыз р?вешт? х?кем й?рт?л?р д? чагылыш таба. Д?рес, кара буяу ?стенлек алганнары вакыт-вакыт к?б?еп т? кит?дер. Сез т?нкыйтьчел?рг? ?пк?л?мисездер бит?

Г. Т. П?йгамб?ре?ез: «Каилел хакка в? л?у кян? м?рра», – димештер.

– Безне? телг? к?черг?ч, болайрак килеп чыга: «Ачы булса да, туры ?йт».

Г. Т. Бу – хак.

– Ч?нечкеле с?з ?йт? м?сь?л?сенд? ?зегез д? кимен куймыйсыз.

М?с?л?н, «Ялт-йолт» журналыны? 1912 елгы 31 нче санында д?нья к?рг?н «Былтырны? хисабы»нда язучылык бел?н ш?гыльл?нг?н Ш?риф Саттаровка «татар ?ене» кагылуы турында к?леп язасыз…

Г. Т. ?леге ?ф?нде, к?зд?н бирле котырып, «Татар халкы», «Татар кызы», «Татар б?реге», «Татар к?веше», «Татар катыгы», «Татар м?гезе» исемн?ренд? к?н саен диярлек ?лл? никад?р ч?пл?р бастырып, китап кибетл?рен б?тенл?й шуны? бел?н тутырды. Мондый кешел?рне «сары йорт»ка ябалар ябуын, л?кин бер ????те бар: бу кад?р ??р китабын татарны? бер н?рс?се бел?н исемл?г?н, ?зенч? милл?тче бер м??н?нне япканда да, «Татар диванахан?се»н? ябарга кир?к.

Ул ис?… безд? юк. Ни эшлисе?? Ирект? й?ри шул!

– Графомания бел?н авыру йогышлы чир шикелледер. Мондый талымсыз кемс?л?р ??рбер заманда була. Аларны имл?рлек вакцина ?лег? уйлап табылмаган. Олпат затларны? з?выксызлыкка битараф калмавына гына, тал?пч?н с?зг? ген? ?мет тотарга кала.

Г. Т.