Идегәй. Татар халык дастаны

Ул 1206 елдан Монгол импе-риясенең ханы булган, Азиягә һәм Көнчыгыш Европага яулап алу походлары оештырган.] килгән дәүләт кош

Бу башымда түгелме?

Алты айлык агыр[27 - Агыр йорт – хөрмәтле йорт.] йорт,

Р?тәгемдә яткан Р№РѕСЂС‚,

Салыгыннан салыгын[28 - Салык – салым.]

Салып алган мин икән,

Урдасыннан урдасын

Уңгарып тоткан мин икән,

Түрәсез калган киң йортның[29 - Түрәсез калган киң йортның – Туктамыш хан тәхеткә килер алдыннан Сарай беркадәр вакыт хансыз тора.

Түрәсен көткән[30 - Түрәсен көтү – хөкем йөртү.] мин икән —

Үзем Чыңгыз түгелме?

Миннән дәүләт киткәннең,

Синнән ырыс[31 - Ырыс – бәхет.

Җүясен[32 - Җүя – логик нәтиҗә.] әйтеп бир, – диде.

Котлыкыя би әйтте:

– У?йтмәк бездән, хания,

Р?шетмәк сездән, хания.

Җир уртасы Күк Түбә,

Күк Түбәдә ак сарай;

Шушы Сарай калада

Дүрт дәрваза[33 - Дәрваза – шәһәр капкасы.

Р?РєУ™РІРµ бикле булганда,

Р?РєУ™РІРµ ачык икәндер;

Береннән килгән кәрваны

Береннән чыгып бетә алмай,

Боҗрасы бөтен алкадай

Боралып үтәр икәндер,

Ямгыр белмәс ямчыгыл[34 - Ямчыгыл – почта йөртүче, ям – почта.

Ям юлында ям чапкан;

Ялгыз йөргән юлаучы

Ям юлында ял тапкан;

Юртса юлы киң булып,

Ятса җире киң булып,

Йорт-җир әман икән дә;

Үзе бинең заманы

Р?Р» фареван[35 - Фареван – муллык, иркенчелек.