На парозе раю

У пачатку лiстапада да мяне падышоy капiтан дзяржбяспекi Гальмак i прапанаваy уступiць у сужыццё з iм, iнакш ён хутка са мной расправiцца, маyляy, быy бы чалавек, а артыкул знойдзецца. Ён таксама жанаты. Я не ведала, як сябе абаранiць. Галава мая, здавалася, лопне ад напружаных думак. Мне не было дзе схавацца, не было y каго шукаць абароны. Успомнiла, як сувязною распаyсюджвала лiстоyкi. І вырашыла выкарыстаць гэты ж спосаб у барацьбе супраць маiх залётнiкаy-катаy. Якраз тады бандыты на хутары забiлi прадстаyнiка мiнiстэрства Шымава.

Усё гэта падштурхнула мяне на пэyныя дзеяннi: я напiсала сем лiстовак, а потым расклеiла i раскiдала iх у Антопалi.

На папярэднiм следстве я дала iлжывыя паказаннi, што мая гаспадыня i суседкi вялi антысавецкiя размовы. Гэта я зрабiла ад страху перад караю, якая мяне чакала. Страх – самае пачварнае пачуццё, ён забiвае асобу. Яшчэ я сказала следчаму, што пiсала лiстоyкi, каб абаранiць тых людзей, якiя не y стане здаць дзяржпастаyкi i заплацiць падаткi.

Гэта таксама няпраyда. Сапраyдную прычыну цяпер вы ведаеце».

Юля адсунула папку, утаропiлася y акно. Яна думала пра тое, якая вузкая i стромка сцежка вядзе да шчасця, як цяжка трапiць у свет, дзе людзi любяць адзiн аднаго шчыра i адкрыта, не хлусяць, не падманваюць, не гвалцяць, не здзекуюцца з iншых. Ёй не стала лягчэй ад таго, што яна даведалася праyду, з-за якой Клаyдзiя Мiхайлаyна апынулася y халодным Бадайбо, наадварот, зрабiлася яшчэ цяжэй ад спачування i адчування няyмення супрацьстаяць мужчынскай агрэсii i вераломству.

З боку Мартынюк гэты адчайны yчынак быy рэваншам за зняверанасць, хлусню i абразу яе годнасцi. Зрэшты, невядомая Вышанская таксама загiнула з-за кахання i з-за жадання выжыць у жорсткiм i несправядлiвым свеце.

Юлi прыгадаyся Барыс, якi yвайшоy у яе жыццё як пераможца, а сам… Каханне, як Бог, iснуе толькi для тых, хто y яго верыць. Крыж, пастаyлены на магiле мёртванароджанага сына, перакрэслiy усе тыя светлыя днi i пачуццi (а яны ж былi!), якiя яны пражылi з Барысам.

Пражылi i выжылi да рэшты.

Яна мiжвольна падумала пра вобразы лiтаратурных гераiнь, на якiх выхоyвалася: самотная Сольвейг, што yсё жыццё чакала свайго каханага, а ён прывалокся да яе нямоглым старым; цi вар’ятка Асоль, што чакала жанiха на караблi з чырвонымi ветразямi. Так, яна дачакалася, але нiчога не гаворыцца пра тое, як было Асолi пасля y бурлiвым моры жыцця.