Отколотое зеркало / Китек көзге

Быел укуымны т?мамлыйм да, т?к? Х?лимен? тракторчы ярд?мчесе булып барам. Читт?н торып, Чистайны? механизаторлар курсына укырга керермен.

?нисене? газаплануын к?р? Р?фикъка да бик авыр иде. И? якын кешесен кызганудан ?з й?р?ге д? сыкрана, ч?нки ул гаил? кичерг?н кыенлыклар ?чен ?зен гаепле итеп сиз?. Ник шулай пырдымсызланды со? ул, Мирс?ет шунда аягын с?йр?п й?рс?, д?нья ?имерелер идеме? Бер-берсен тапканнар ик?н, яш?сенн?р иде шунда. Р?фикъ, к??елене? нечк?р?ен сизеп, ?нисен? ?ылы с?зен ирештер?не кир?к тапты.

Аны? уйларын ?ырлагандай мо?су тавышы бел?н ян? ?нисе б?лдерде:

– Юк, улым, укуы?ны ташламыйсы?. Урта белемне ал, аннан со? ?зе? карарсы?.

Р?фикъ, ?нисен ишетм?г?н кеше сыман, ?зене? к?пт?нге хыялын ярып салды:

– Ис?н булсам, беренче получкамнан син кызыгып яш?г?н, к??? мамыгыннан б?йл?нг?н Ырынбур ш?лен алып бирермен.

– ?й балам, балам, р?хм?т инде ?зе??, б?лки, кил?ч?кт?, тормышыбыз р?тл?нер, гел болай булмас, ?ле б?генгесен яшисе бар. ?йттем бит, лампага салырга ярты литр карачиным, ике ?чмуха ч?ем калды, сабын урынына савытлар юарга ком кулланам… ?тие? ?л?р алдыннан «ничек т? балаларны укытырга тырыш, безне? н?сел башлы булса да, уку эл?км?де» дип ?йтеп калдырган иде.

* * *

?нисе бел?н бу ихлас а?лашу Р?фикъны? к?рше ?лм?т авылына чираттагы ял к?ненн?н укырга кит?е алдыннан булды. Бернинди б?ла-каза, кайгы-х?ср?тне уйга да кертеп булмаслык язгы, кояшлы ирт? иде. Эреп бетм?г?н карлардан ?ыелган г?рл?векл?р, ярыша-ярыша, байлыкларын Мораса елгасына ташыйлар.

Атна ахырында Р?фикъны? урамнан акча табып кайтачагы турында бар ш?йд?н х?б?рдар саба ?иле д? сизенми иде ?ле. ? ?йд? ис?, х?зер с?ке кырыенда аунап яткан акчаларны? м?кт?п янындагы чокырда ятуларына с?екле ?нисе шик белдерг?ч, Ленин башы т?шерелг?н кызыл к?газьл?р, каз б?бк?л?ре кебек, аналарына ышанып, сыланып, барына кан?гать булып, артыгын тал?п итмич?, тыныч кына яш?г?н гаил?г? борчу, сагышлы тынгысызлык алып килдел?р. Балалар, куркыныч еланнан качкан шикелле, с?кене? аргы башына ук к?ченеп утырдылар, диг?н идек. Берсе д? кымшанмады, акчага кагылмады.

?йл?рг? ут, газ керг?нче, авыл хатыннарыны? и? к?п вакытын уздыра торган, эш, уй-фикерл?рен т?ртипк? китер? урыны, серд?ше, а?лаучысы мич иде. Ул кешел?рне салкыннан саклаучы, д?ньяда и? т?мле коймак, кабартмалар, ??йм?л?р, ипил?р бел?н с?ендер?че чыганак булып торды. Табагач бел?н чуен ч?лм?кне, табаны алыштыра-алыштыра кайнашкан арада, З?йн?пне? уйлары тулы ирекк? чыкты.