Үһүйээннэр, номохтор

Ити аатырбыт Мэ?эдьэк к??л? эргитэн и?эн, Куртах Арыыта диэн алааска, и?ин хайа тардан, курта?а хаалбыт. Моонньоох диэн тумулга моонньоох ба?а хаалбыт.

Ити сирдэр билигин сити аатынан ааттана тураллар. Моонньоох Пиэрмэтэ диэн баар. Сурукка киирэр.

ДЬААРЫН ОЙУУН

Маалыкайга Дьаарын Т?бэтэ диэн баар.

Дьаарын бу Б?л?? ?р?с с?ннь?гэр суох аатырбыт ойуун. То?о диэтэххэ, былыр хара ыарыыны Б?л?? с?ннь?ттэн хоту дойдуга ??рдэрээри, ?с т??ннээх к?н кыырдарбыттар. Ону, кыыра туран, к?р?? к?рб?т. «Тарба?ым быы?ынан биир сиргэ таммалаан хаалла.

Кэнэ?эс бу ыарыы кыыба?а тахсара буолуо», – диэбитэ ???.

Николай Федотович Осипов-Чоомуут. Ньурба, I Ха?алас нэ?илиэгэ. 1983 с. кэпсэтэрбэр 53 саастаа?а.

СААЛААХ

Былыр би?иги дойдуга Саалаах диэн ки?и олорбут. 9 кэргэннээх. 9 а?ыы олороллоро ??? ити кэргэттэрэ. Биирдии хоно-хоно аа?а турара ???.

Ити гэннэ, дьэ, кургуом о?ус сыар?атыгар олоро сылдьара ???. О?у?ун буолла?ына н???? ки?и буостуктуура ???. ?л???эр дылы ы?ыырдаах аты уонна о?у?у миинньибэтэх.

О?ус сыар?атыгар олорор. Кы?ыннары-сайыннары. Олбоххо. Ол и?ин «Саалаах курдуккун» диэн ?с хо?ооно – бу дойдуга.

Ити дьахталлар тэйиччи олороллор курдук ???. Мээнэ били?иннэртээбэт ???.

Степан Петрович Андреев. Ньурба, ???лдь? нэ?илиэгэ. 1986 с. 76 саастаа?а.

???ЛДЬ?Н? СЭРИИЛЭЭН ЫЛЫЫ

Хаары?да. Эбэ диэн ааттыыр этибит. Омолдоон быраата ?лб?т сирэ. То?устары кытта сэриилэ?э сылдьан. ???лдь?тт?н ??ттэлээри. То?устары. Дьолуот диэн сиргэ сэриилэ?эн хоппут.

Ма?най. Омолдоону? хотор. То?устары ар?аа ?тэйэр. Уонна, Хаары?да?а киирэн, Дайыыла Тумула уонна К??лэ Тумулга сытан, о?унан ытыаласпыттар. Омолдоону? быраата, ол тумулу (К??лэ Тумулу) кэтэ?инэн эргийэн киирэн, ытыллан ?лб?т. Омолдоон быраатын ба?ын т?рг? ?лэнэн кэлбит. Онон Хааннаах Ки?и Ба?а Т?рг??лээх Улуу Омолдоон диэн ааттаммыт.

Ба?а суох к?хс?н ол К??лэ Тумулга ара?астаабыта ???. Ол и?ин К??лэ Тумул диэн били??э диэри ааттанан турар ол сир.

Ити, аахтахха, оруобуна а?ыс ?йэ эбит.

Хотторон киирэн баран, Аканаттан Саадьа?ай диэн ки?иттэн к?м? ылан таххыбыт. Айма?а ???. Ол таххан, то?устары ???лдь?тт?н ??ттэлээбит.

То?устар, ма?ан Хайа дабаанынан т??эннэр, Чуукаар ?тт?нэн, Кукаакы нэ?илиэгэ диэ??э тиийбиттэр. Ол тийэннэр, Мо?улу диэн сиргэ олохсуйбуттар. Ону Омолдоон, икки?ин эккирэтэн, Саадьа?айтан ылбыт хо?ууннарынан уонна бэйэтин хо?ууннарынан Мо?улуттан ??ттэлээбит. Онно биир а?а уу?ун та?ааран олордуталаан кэбиспит.