Үһүйээннэр, номохтор

 Кылыстар – сытыы, с??р?к, бары ?тт?нэн эрдээх дьон.

 Чиэрчимэ маамыкта – то?устар таба тутар быалара. Сарыынан эбэтэр и?ииринэн т??рт гына тэлиилээн эбэтэр хайытан, ?р?н о?орбут быалара.

Э. К. Пекарскай диалектологическай тылдьытыгар тылы икки суолталаан бы?аарбыттар: Маамыкта – 1. Тирииттэн хатыллыбыт синньигэс быа-ту?ах. Долганнар, Дьэ?иэй сахаларын тыллара. 2. (Аркан), эдьигээннэр тыллара.

Тэ?нээн к?р?? эбэ?килэр ?эркэ диэн тылларын – «связать, завязать» (Сравнительный словарь тунгусо-маньчжурских языков: материалы к этимологическому словарю.

 Саары са?анаа?ы от – былыр Б?т?р??п та?ара кэмигэр оттоммут оту ааттыыллар. Бу та?ара от ыйын 12 к?н?гэр кэлэр. Окко киирэр кэм. Саары диэн от ?лэтин са?аланар бастакы нэдиэлэтэ.

Руслан Федоров. 1968 с. Б?л??тээ?и педучилище?а IV кууруска ??рэнэ сылдьан суруйбут курсовой ?лэтиттэн.

МАСТААХ ДЬАЛКЫЛДЬЫМА

Б?л?? оройуонугар ?с нэ?илиэги холбуур аатырар-сура?ырар Мастаах к??л баар. Олохтоохтор ол к??л? ытыгылаан Эбэ диэн ааттыыллар. ?сс? атын умнуллан эрэр дьи?нээх аата Дьалкылдьыма диэн. Олохтоох кырдьа?астар кэпсииллэринэн, былыр, кыргыс ?йэтин са?ана, кыргыстар манна кэлтэригэр, олохтоохтор, к??л арыыларыгар киирэннэр, кыргыстары арыыларга киллэрбэккэ ытыаласпыттар. Кыргыстар, к??л? т?г?р?йэ сатаан баран, хайа да ?тт?нэн кыайан арыыларга киирбэккэ: «Ки?и хайа да ?тт?нэн кыайан киирбэт Киэ? Дьалкылдьыма к??л буоллун», – диэбиттэр.

Итинтэн ыла Киэ? Дьалкылдьыма диэн ааттаммыт. Бу к??л мас арыылара 12-лэр. Бу к??л ту?унан интэриэ?инэй ???йээн баар.

Манна Уо?ук Софронеев диэн нуучча к?ск? кэлэн, Мастаах к??л кытыытыгар, Кэ?эрэччи диэн сиргэ, мантан кэргэн ылан олорбут. Кинилэр икки ынахтаахтара ???. Ол ынахтара саас Мастаах к??лгэ, дьында?а т??эн, ?л?н хаалбыттар. Софронеев ынахтарын с?лэ сылдьан эппит: «Дьэ, Эбэ хотун, миигин о?орду?.

Ол саас Эбэ хобуордаан турда?ына, сарсыарда, к?н са?а тахсыыта, кур сылгы ба?ын у?уо?ун кыбынан к??лгэ киирбит. Киэ?э, к?н кытара киириитэ, дьиэтигэр т?нн?б?т. Ким да: «Ханна сырытты??» – диэн ыйыталаспатах. Ити итинник ааспыт. Ол сайын к??л уута бэрт барбах т?сп?т.

Кы?ыныгар Ньурбаттан биир ки?и, атынан кэлэн, балыктаабыт. Бу ки?и дьада?ы ыалга хонон бултуур эбит.