Үһүйээннэр, номохтор

То?о? К?л?йэ ха?ар дьон, о?ус ба?а бу?арын кэтэ?эн, у?уннук ?лэлиэхтээхтэр уонна у?уннук бу?ан сымнаабыт эти кинилэр т?ргэнник сии охсон, ?лэлэригэр туруохтара ???. Кыычыкыын абаа?ыны-та?араны итэ?эйэр ки?и диэн ааттыыллар. ?лэ?иттэр, эстиилэрэ-быстыылара буолан, кинини куттуурга бы?аарыналлар. Ол курдук кинилэр ардах т?сп?т?н кэннэ тыыннаах балыктары ыыппыттар. Кыычыкыын куттаммыт уонна, Аллараа дойду о?онньоро балыгы мээнэ?э ыыппата?а буолуо диэн санаабыт да, о?куча?ын к?мн?р?н кэбиспит. Бу ???йээни атыннык эмиэ кэпсииллэр.

Сорохтор таас ылаары хастарбыт дэ?эллэр. Сорохтор сир анныттан балык тахсар диэн хастарбыт дииллэр. Ол гынан баран, хастарыытын чахчы хастарбыт. Билигин ол о?кучах онно хотоол сир буолан турар. Киниэхэ тииттэр ??нэн тураллар. О?кучах онно Кыычыкыын к??л илин ?тт?гэр баар.

Тылы бы?аарыы:

Кыычыкыын к??л – Б?л??тээ?и Чочу нэ?илиэгин сирэ. Нэ?илиэк киинэ Сыдыбыл дэриэбинэтин у?угар сытар.

Трофим Петрович Гоголев (1903–1990). Б?л?? улуу?а, Орто Б?л??. ???йээни урут суруйбутун 1989 с.

кыы?а, наука кандидата М. Т. Гоголева бэчээттээн биэрбитэ.

АМПАРА БЫСТЫБЫТА

Икки Чохороон икки ардыгар Дэлгэртэн хоту Ампара Быстыбыта диэн сир баар. Ол аата манныктан буолбут.

Дарда?ар Боотурап То?ус сиригэр му?ха?а, кырдьан баран, сылдьыбыт.

«Аатырар хааннаах батастаах, ?рг?с ????лээх Дарда?ар Боотураптара бу дуо?» – дии-дии биир ки?и итиннэ т??нэритэ к?т?р, манна охторор.

«Оо, абаккам, бу к?ммэр т?бэ?э??ин, к???л к?тт???? оттон. Саатар, о?обор Мэлтэгэр Боотурапка т?бэспэт буолла?ы?!»

«Бай! Оннук о?олоох буоллаххына, дьэ, уолгар этээр.

Аны к???н сэтинньи ый кы?ыл туолар киэ?этигэр тиийиэ?им», – диир да, туруору анньан кээ?эн баран, хаарын тэбээн биэрэр.

Дарда?ар, умнан кээ?эн, ону уолугар эппэтэх. К???н Мэлтэгэр ту?а?ыттан, айатыттан куобах б???н? с?гэн, бэркэ саллан-сылайан кэлбитэ, куйах хатыытын курдук харахтаах, сарын, курбу?ах иччитэ ки?и к?т?н т??эр. Хантан сылдьар, ким диэн ки?игиний диэн кэпсэти?ии буолар.

«Дьэ, мин суол курдук сурахтаах, аат курдук ааттаах ки?ибин.

Ампара Хо?уун диэммин. Мин бы?аас а?а?ынан илдьиттээбитим. О?унан ытыала?арга, илиинэн охсу?арга».

«А?ыйах охтоо?ум сайылыкпар хаалбыта».

«Оччо?о илиинэн охсу?уох».

«?йэбэр охсуспатах ба?айым».

Онуоха ки?итэ тахсан, кэ?элии-кэ?элии, куккууктуу-куккууктуу, тойон ???? ба?ын то?суйан хонор. Мэлтэгэр саныыр: «Бу икки атахтаахха айыыга киирбэккэ т?нн??м диэбитим. Дьэ, бу ки?и айыыга киллэрэр буолла бы?ыылаах».