Үһүйээннэр, номохтор

Хаппыт о?ус тириитин имитиэххэ диэтэ», – диэбиттэр.

Атыгар с??рэн барар, атын миинньэр. Батыйатын илдьэ сылдьар эбит. Ма?арыга утары дьоруолатан кэлэр: «Дьэ, тутан имит эрэ», – дии-дии иннинэн бы?а с??рдэн аа?ар.

«Ити хара ыты тутан кэли?», – диэн уонтан тахса ки?и сыры?ыннараллар. Хара Бытык Ма?ары хара?ыттан с?т??р эрэ дылы сыры?ыннартар уонна т?нн?н кэлтэр. «Куотан хаалла, ситтэрбэтэ», – диэннэр.

Ол и?ин кы?ыныгар, саас кулун тутар ый са?ана Хара Бытык Ма?ары биир тойонноон, биир саамай улахан б???т?н талан, Кыйаарга ыытар.

Бу тойон Дьаарын та?ыгар т??эр. Кинини ы?ыртарар: «Бы?айын эн уолу? киирэн, Хара Бытык Ма?ары уолун охторто. Уолгун а?ал, ту?уннар», – диир. Ону: «Мин уолум билигин суох. Кысчыттыы, тыалыы тахсыбыта. Хантан булуомуй», – диир. Ону: «Булгу буллар. Уолгун баар гын», – диир. «Сэттэ хонукта а?ал. К?рд?т??хп?н», – диир.

Ону ?с хонугу биэрбит. Онно Оноку уола Дьэгин Б??? диэн Ар?аа ?рэххэ бултуу тахсыбыт. Ону Дьаарыны? ылларар. Дьэ, ол гынан баран, баай ки?и арыылаах кымы?ы и?эрдэ-и?эрдэ этин у?унуохтуур.

?с хонуга туолар.

«Хайа, уолгун буллу? дуо?»

«Бэ?э?ээ киэ?э буллум. Ата?ынан тыалаан сылдьар ки?и. Сэттэ хонукта а?ал. Сынньаннын».

Анараа??ыта: «Мин с??с к?ст??х сиртэн кэлтим. К?н сарсын ту?уннар», – диир.

Дьаарын: «Саатар ?с хонукта а?ал».

Дьэгин буолла?ына: «Булдум хаалла. Ту?уннар», – диир.

Иккиэннэрин сарыынан сабан киллэрэллэр. Туту?а т??эллэр, тустан иэмэхтэспитинэн бараллар. Дьэгинэ туран тиэрэ быра?ан кэби?эр. Тойон, Дьэгин та?а?ын арыйа тардаары, с??рэн кэлэр.

Дьаарын, та?а?ын арыйтарымаары, туту?уу буолар. Дьэгин туруо дуо. Баран хаалар.

«Уолгун к?рд?р. Атын ки?инэн охтотторду?, бы?ыыта», – диир.

«Б?????ттэн ыйыт», – диир.

Ол курдук хаа?а сатаан-сатаан баран, уурайан хаалаллар.

ОЙУУНУ ИТЭ?ЭЙИМИНЭ

Ойууттары итэ?эйиминэ гынара дуу, соруйан гынара дуу? Биир ойуун: «Кугас сылгылаахтар бааллар», – дии-дии кыырбыт. Ону дэлби та?ыйар: «Бу кугас сылгылаах кыы?ын миэхэ ойох а?ал. Кырдьык баар буолла?ына», – диэн.

Маныаха ойуун кугас сылгылаахха кыыран тахсар буолла?а. «Дьаарын кинээс уола Дьала?ай Киилээн ?р?? дуу?абын тутан сиэри, хара хааммын то?оору гынна. Ол и?ин тиийэн кэллим», – диэбит. Дьэ ону: «Ол саха ураа?хай миигин с?б?л?? дуо?» – диир. Ону дьэ: «Булгу ылабын диэн миигин ?лт? сыста. Эн с?б?л??р ки?и?. Миигин абыраа. ?л?рт?р?мэ», – диир.

Дьахтара туран этэр: «Эчи му?ун. Ыйбар тиийэн ыксаан олоробун, хат буолан ханайан олоробун.