Қанатты сөз – қазына. 1-кітап

Сол жерде ?анбибiнi? к?зi iлiнiп кеткен екен, ?лденеден т?ла бойы шымырлай бал?ып оянып кетедi. К?зiн ашып бай?аса, к?ктен саулап ??йыл?ан н?р iшi-бауырын елжiретiп, т?ла бойын бал?ытып жатыр екен дейдi.

Осы н?рдан ?анбибiнi? бойына перзент бiтiп, айы-к?нi тол?ан со? босанады. Жай босанбайды, бойына ?кесiз бала бiткен со?, жасырын босанады да, баланы ??нда?тап, ?ыр астына апарып тастайды.

Ерте?iне серуендеп т?зге шы??ан Бай жылап жат?ан ??нда?таулы бала?а тап болады. Баланы ?йге алып келiп, ?спенбет деген к?рiпкелдi ша?ыртады.

?спенбет баланы к?рiп, «Аты?ды шы?арар арысы? осы болар» деп батасын бередi. Б??ан ?уан?ан Бай ?лан-асыр той жасап, баланы? атын Адай ?ояды.

Б?л кезде Байды? ?йелi ?лжанны? Таз деген баласы емшекте екен. ?лжан Адайды да бауырына алып, Таз екеуiн бiрге емiзiп ?сiредi. ?лгi, «Адай мен Таз емшектес» дейтiн с?здi? м?нiсi осы.

Адай, таз – он екi ата бай?лыны? iшiндегi рулар. Шежiре дерегi бойынша, Кiшi ж?з ??рамында?ы бай?лы он екi ата, ?ызды? баласы – Адаймен он ?ш ата дейтiн с?з бар.

М?ны? м?нiсi, Бай?лыны? ?анбибi деген ?ызынан ту?ан Адай шешеден н?ресте кезiнде жетiм ?алады да, Тазды? шешесi бауырына салып, Таз бен Адайды тел емгiзiп ?сiредi. Бай?лыны? бас?а б?та?тарына ?ара?анда, Таз бен Адайды? бiр-бiрiне етете болатыны содан. Таз руынан шы??ан ?аш?ынбай а?ынны? жеме-жемге келгенде «Емшектес адай ?айдасы??!» – деп ?олдау к?туiнi? де бiр сыры осында. (А. Сейдiмбек).

Осы орайда «А??у мен ?аз егiз, адай мен таз егiз» деген ма?ыналас ма?алды да айта кеткен ж?н.

АДАЛ ДОСТЫ? ?МІРЛІК Н?С?А БОЛАДЫ,

АМАЛ ДОСТЫ?ТЫ? ?МІРІ ?ЫС?А БОЛАДЫ

Ертеректе ел iшiнде ?йтiмбет деген с?зге шешен кiсi болыпты. Бiр отырыста ?йтiмбет шешенге замандастары:

– Досты? нешеу? —деп с?ра? ?ояды.

Сонда ?йтiмбет т?рып:

– Досты?ты? екi т?рi болады. Бiрi адал – досты?, екiншiсi – амал досты?.

– Д?рыc-а?. Ендi оларды ?алай ажырата аламыз? —дегендерге:

– Адал досты? ?мiрлiк н?с?а болады, амал досты?ты? ?мiрi ?ыс?а болады, – деп жауап берген екен ?йтiмбет шешен.

Адал досты? – ?мiрде шынайы берiлген, адамгершiлiктен т?ратын на?ыз досты?. Ол ?мiр бойы жал?асады. Ал амал досты?—бiр есепке ??рыл?ан досты?. Ерте? есебi т?гелденсе, сенi тастап, танымай да кетуi м?мкiн деген ма?ынаны бiлдiредi.

АДАМ ТІЛІ ТАС ЖАРАДЫ,ТАС ЖАРМАСА БАС ЖАРАР

«А?табан ш?бырынды, ал?ак?л с?лама» деген ж?тшылы? болып, ел ш?быр?анда, малды? iшiндегi семiзiн бас салып сойып, жей берген екен.