Ел Шоңы. Сәскелік шақ. I кітап

Бек?лiнi? де арманы анау а?асы т?рiздi орысша о?ып орыстарды? ?лкен ?алаларыны? бiреуiне т?ру болатын. Осы орыс тiлiн бiлмеуiнен ?зi ?анша ?иынды? к?рiп ж?ргенiн ол да бiлетiн. Анау жылдары ?кесiне де Омбы?а бар?ысы келетiнiн сан рет айт?ан, бiра?ол кезде с?лтан оны? м?нысын ?алама?ан. Баласыны? болыс бол?анын ?нататын. Бек?лi Карбышев ар?асында ?з арманына жеткен. Бек?лi ?азiр к?ндiз-т?нi жатпай-т?рмай орыс тiлiн ?йренуде едi. Ол биiкке шы?уды? бiр жолы орыс тiлiнде жат?анын бiлетiн.

Бек?лi Омбыда о?ып ж?ргенде с?лтан ?йiнде осындай ??гiме болып жат?ан.

Карбышевтi? мына айт?аны ?анша тiлегiнен шы?пай т?рса да с?лтан а?ыры, Ыбырайды ?ою?а келiскен. ?зiнен к?ш кете баста?ан с?лтан Карбышевтен с?ра?ан едi.

– Генерал-губернатор осы дуандарды неге уезге айналдырып жатыр. О?ан орыстарды ?ойып жатыр. Т?релердi басшылы?тан ?ууды? амалы ма б?л? Т?релердi? б?рi патша?а ?арсы шы??ан жо?. Сол патшаны ?олда?ан е?бегiмдi ба?алауы керек ?ой.

Карбышевтi? найза бойламайтын ?улы?ы бар едi.

Сонысына салды:

– ?о?ыр??лжа ??дайменмендинович б?л м?селе уа?ытша ж?мыс.

Жергiлiктi жерде т?ратын ?аза?тар дуан басшылары пара аладыны жазатын к?рiнедi. Со?ан байланысты уа?ытша жасап отыр?андары ?ой, кейiн б?рi орнына келедi.

– ?о?ыр??лжаны? ауруы ?атты екенiн, аз?мiрi ?ал?анын бiлетiн. Алдында Карбышев ?о?ыр??лжаны емдейтiн д?рiгерден с?рап бiлгенде, ол оны? ауруы с?йек рагi екенiн айт?ан. Карбышев с?лтанны? о д?ниеге ренжiмей кетуiн ойластырып ж?р едi.

Б?л с?з с?лтанны? к??iлiнен шы?пады.

– Сонда орыс шенеунiктерi алмай ма? Осында жер, жайылым дауын тексерiп келген олар сан рет пара ал?ан.

Мен оны мына к?зiммен к?рдiм. Сол туралы патшаны? ?зiне жазсам ?айтедi?

– Сiз о?ан т?к жасай алмайсыз. Б?л патшаны? ж?ргiзiп отыр?ан саясаты…

Мына с?здi естiгенде с?лтанны? ?н-бойын бiр ашу жайлап кеттi. Ашуды зор?а басып с?лтан былай дедi:

Мен ?зiмдi ойлап отыр?аным жо?, келешектi ойлап отырмын. Менi? орыныма Ж?нiлд?, болмаса Бек?лiнi? ?ал?анын ?алаймын.

– ?о?ыр??лжа ??даймендинович, аумалы-т?кпелi д?ние.

Аманды? болса сiздi? ойла?аны?ыз да болып ?алар, бiра? сiз асы?па?ыз. Артын к?тi?iз.

Карбышевтi? мына айт?аны к??iлiнен шы?пай т?рса да, Кенесары со?ысы кезiндегi е?бегiн ?мытпайтынына патша?а сенiмдi едi, ол. ?о?ыр??лжа орыс саясатын ?лi толы? т?сiнбейтiн.

Карбышевта ?о?ыр??лжаны? е?бегiн ?атты ба?алайтын, ?кесi ?лген кезде со? шешесi, iнiсi ж?не ?арындасына ?ам?орлы?жасап, ?анатты?а ?а?тырмай, ауызды?а шо?тырмай дегендей к?йде ?ста?ан осы адам болатын.