Қутлуғ қон

Xo�jayin Samarqand borsa, to�g�ri biznikiga borib tushar edi. Uch-to�rt yil ishlaganimdan keyin, xo�jayinim umri qisqa ekan, o�ldi. Mol-mulki yosh bolalariga qoldi. O�rtada har xil merosxo�rlar ko�paydi. Boylikning tagiga suv ketdi… Shu o�rtada birdan bu xo�jayin borib qoldilar. Toshkentga qaytishda meni ham olib jo�nadilar. Chunki yaxshiligimni, to�g�ri, halol ishlaganimni bilar edilar. Umr ariqdagi suvdan tezroq oqar ekan. Shuncha yil o�tibdi, ammo menga xuddi kechagiday bo�lib ko�rinadi.

Yo�lchi diqqat bilan tingladi, Yormat piyolani. bo�shatib yana davom etdi:

– Bu oilada nima sir o�tsa, barchasi menga ayon. To�y, aza – barisiga aralashaman. Mehmonlarini, qarindoshlarini ham taniyman. Boyning davlati ham menga ma’lum. Tog�angiz miqti boy. Ayniqsa, mana shu besh-olti yil ichida boylik juda zo�rayib ketdi, xo�p deyavering. Xudoning qudratida, davlat bir kelsa, daryodek toshib kelar ekan… shunday, uka. Men bu dargohning o�z odamiman.

Dadangizni ham taniyman, bir-ikki suhbatlashgan edim, bu kun esimga tushdi.

– Siz xo�jayindan yillik haq olsangiz kerak?

– Yormatning og�ziga qaradi Yo�lchi.

Yormat bir nafas sukut qildi. Bu savolga qanday javob berishga qiynalgan kabi, nosqovog�ini o�ynab, yerga tikildi. So�ng asta gapirib ketdi:

– Xudo haqi, men xizmatimga bir narsa bering deb so�ramayman. Insof o�zlaringga bersin, deyman-da, yuraveraman. Qishda xo�jayinlarning yonboshida bo�lgan bir katalak hovlida yashayman.

Yozda anov bog�ning orqasida bir ayvonchada turamiz. O�z dekchamizni o�zimiz qaynatamiz. Xo�jayinning qozonidan unda-munda bir totmasak… yo�q, moysiz bo�lsa ham o�z dekcham yaxshi. Ayolim qishin-yozin ichkari hovlining yumushini qiladi, kir yuvadi, uy-joyii supuradi, non yopadi, ko�rpa qaviydi. Xo�jayinning qizi uchun palak, dorpech, qiyiq tikadi. Yumushdan ko�pi bormi! Uka, bor-boricha, yo�q – holicha, ishqilib, bir kunimiz o�tib turibdi. Tirikchilik qiyin. Bir vaqtlar tuya yong�oq, endi qumaloq ham ko�zga dori. Non topolmay ko�chada gadoylik qilib yurganlar ozmi, uka? Xudo shundan saqlasin…

Yormat og�ziga nosvoy solib, jim bo�ldi. Yo�lchi ham boshini quyi solib, bir oz dam olishni istadi. Nogoh jimjit va qizg�in havoni yangratib, hofizning ta’sirli ovozi ko�tarildi. Ashulaning kuyi, aytuvchiniig tom jarangli ovozi Yo�lchining yuragiga bahor latofati kabi to�qindi.