Тик қоялар қиссаси

Эски дўстимнинг гапларидаги, ҳаракатларидаги чалкашчулкашлик, безовталик мени ҳайратлантирди; бунга сабаб асаблари туфайли қўзғалаётган ички ғалаёнларни босиш учун тўхтовсиз кечаётган кучсиз, беҳуда уринишлари эканини тезда тушуниб етдим. Дўстим болалигида ҳам ўзини шундай тутарди, феълатвори, тана тузилишининг ўзи унинг қандайлигини айтиб турарди, мен буни эсимдан чиқармагандим.

У бир қарасанг, хурсанд, бир қарасанг, ғамгин бўлиб қоларди. Овози ҳам ўзгарарди: гоҳ қалтираб (айниқса, руҳий тушкунликка тушганда), гоҳ ишончсиз чиқар, гоҳ жиддий, қатъиятли тус оларди… Ҳатто, нутқи ҳам таъсирчан, жўрттага шошилмасдан гапиргандай, баъзан эса босиқ, бир маромида бўғзидан хушовоз чиқар, баъзан ҳукм оҳангида бўларди – ўлгудай ичган ёки тузалмас хасталикка чалинган кашанда дарди тутганда шундай гапириши мумкин…

Родерик Ашер менинг келишимни жуда истагани, бундан енгил тортишига умид қилиши ҳақида гапирди.

У бирдан ўзининг касали ҳақида менга билдириб қўйишга киришди. «Бу авлодаждодимиздан қолган тавқилаънат, бутун Ашерларга теккан касал», – деди, у энди бунга даво қидиришдан умидини узган, руҳан тушкун эди. Шунда яна қўшиб қўйди: бунинг ҳаммаси асабдан, тез орада ўтиб кетади. Бу касаллик кўп лаб ғайритабиий ҳистуйғулардан пайдо бўлади.