Бизким ўзбеклар

Бироқ Шоҳрух мирзо охират ташви шига, руҳонийлар суҳбатига, диний китоблар мутолаасига кўпроқ берилиб кетиб, давлат ишларини малика Гавҳаршодбегим ихтиёрига топшириб қўйиб, соҳибқирон тузган улкан давлатнинг ғарбий ҳудудларини қўлдан чиқариб юборган бўлса, Шайбонийхон эса давлат юмушини биринчи ўринга қўйиб иш юритди.

Етти-саккиз йил ичида, яъни 1500–1507 йиллар ичида тиним билмай ҳаракат қилиб, от суриб, Шоҳрух мирзо ўғли Мирзо Улуғбек билан бирга ҳукмронлик қилган бутун Туркистон ҳудудлари миқёсида марказлашган қудратли давлат туза билди.

Бу давлатнинг жанубий чегаралари Ҳироту Ҳиндиқуш тоғларигача, ғарби Сафавийлар давлатию Каспий денгизи бўйларигача, кунчиқар томони Шарқий Туркистонгача борар эди.

Бу давлат бизким, ўзбекларнинг Амир Темур салтанатидан кейинги энг кучли давлатимиз эди. Бутун мусулмон дунёсида ҳам ўша кезлари энг буюк ва қудратли давлат бўлгани учун унинг асосчиси Муҳаммад Шайбонийхонга халифа, халифат ул-Раҳмон унвони берилган эди (унинг вафотидан кейин бундай унвон соҳиби бўлишлик шарафи 1512 йилдан бошлаб усмонли султонларга ўтиб кетди).

Шайбонийхоннинг узоқни кўра билиш фазилатларидан бири шу эдики, мадрасаларда олган билимлари асқатиб, деярли ҳамма вақт ҳарбий сафарларда бўлишига қарамай, маърифат ва маънавият ишларига ҳам эътибор берди, пойтахт Самарқандда масжид ва мадраса қурдиришга улгурди.