Ҳаёт қайиғи (3 китоб)

Тўхтамиш шундагина ўзига келиб, кўзларини хиёл қисиб, бригадирга тикилди.

– Ватанга нима керак? – деди маънодор оҳангда.

Дафъатан берилган бу саволдан бригадир каловланди.

– Билмадим, – деди дудуқланиб.

– Билиб олинг, билмасангиз бригадирликни топширинг. Ватанга пахта керак!!! Оппоқ, юқори навли тоза пахта керак! Хўш, ўзингизга нима керак?

Бригадир ҳайрон бўлиб, индамай қўйишни лозим топди.

– Сизга нон керак, қозонингизга мой керак. Сизга ҳам, сизга… ҳаммамизга шу керак. Халқ қозоним мойга тўлармикин, деб пахтага кўз тикиб турибди. Биз нима қиляпмиз? Баҳона билан қозон мойга тўлмайди.

– Мен баҳона қилаётганим йўқ, директор бова, икки кундан кейин планни бажараман, – деди бригадир соддадиллик билан.

– Планни бажарасизми? Раҳмат, – деди Тўхтамиш пичинг билан. – Совхознинг планини ким бажаради? Районники, областники, республиканикини ким бажаради?

У ўрнидан туриб олиб, ҳаммага бир-бир қараб чиқди.

Мавлуда ҳайрон эди. Наҳот Тўхтамишда шундай туйғу бўлса? Наҳот, у шу қадар кенг миқёсдаги ташвишлар билан банд? Ё одатдаги артистлигими бу?

Тўхтамиш сукут сақлаб олгач, жиккак гавдасига катта мўйлаби ярашмаган кишига нигоҳини қадади:

– Хўш, Чори оға, сиз қачон бажарасиз?

Мўйловли киши оғриниб ўрнидан турди.

– Тўғрисини айтайми? – деди у, бир оз саросималаниб.

– Айтинг, фақат республика тўлдиргандан кейин, деманг.