САҲИФАЛАР

Шундай бўлиши ҳам РјСѓРјРєРёРЅ, аммо Фитратнинг Р±Сѓ асарларни яратишига РєСћРїСЂРѕТ› таъсир қилган асарлар қаторида Р?СЃРјРѕРёР» Ғаспиралининг “Дор-СѓСЂ-роҳат” (“Ғанимат диёр”) романини, РњРёСЂР·Р° Фатали РћС…СѓРЅРґРѕРІРЅРёРЅРі “Ҳинд шаҳзодаси Камол СѓРґ-давланинг Р­СЂРѕРЅ шаҳзодаси Жалол СѓРґ-давлага СѓС‡ мактуби РІР° СѓРЅРёРЅРі ТіРёРЅРґ шаҳзодасига жавоблари” номли бадиий-публицистик асари РІР° ҳаммадан РєСћРїСЂРѕТ› Муҳаммад РђР±РґСѓТіРЅРёРЅРі “Фаранги нотиғи Ҳаното ила муноқаша” асарини санаш тўғрироқ РІР° асослироқ кўринади.

Чунки булар шундоқ ёнбошидаги манбалар эди.

Ғаспиралининг “Дор-ур-роҳат…” романи турки тилдаги биринчи роман бўлиб, олдин “Таржумон” газетида босилган, 1906 йилда китоб бўлиб чиқ-қан эди.

Унинг бир қисмини тошкентлик Мулла Аббоснинг гўё Францияга қилган саёҳати асосида “Фарангистон мактублари”ташкил қиларди.

Мулла Аббос Андалузияни сайр этар экан, бир маҳкамага кириб хизмат қилаётган қози билан танишади. Қози мулланинг араб, форс тиллари грамматикасидан бошқасини ўқимаганлигидан ҳайратга тушади:

“ –Воажаб! Ўн икки йил таҳсилда бўлиб, ҳисоб, ҳандаса, ҳукумоти таъбия, тарих каби фанлар кўрмадингизми?

–Шундай, афандим, кўрмадим

–Балки илми саноидан, тиббиёт, муҳандислик, кимё ва меъморлик таҳсилида бўлгандирсиз?

–Бўлмадим.

Лекин Франса ўлкасида, аксинча,бир неча фандан сабоқ олдим.