Святло далёкай зоркі

Сям’i прыйшлося пакiнуць абжытае месца i пераехаць спачатку на хутар Дарагацiшча, а затым у вёску Перавалокi (зараз Салiгорскi раён).

Тут, у лясной глушы, i прайшлi дзiцячыя гады Аляксандра Сержпутоyскага. Пасля заканчэння y 1880 г. Вызнянскага народнага вучылiшча хлопец паспяхова здаy экзамены y падрыхтоyчы клас Нясвiжскай настаyнiцкай семiнарыi. Аднак у прыёме яму адмовiлi з-за слабага здароyя. Хаця здароyем Аляксандр не мог пахвалiцца, але характар меy цвёрды.

Праз год ён зноy прыехаy у Нясвiж i паступiy у семiнарыю.

У 1884 г. Сержпутоyскi y якасцi настаyнiка пераступiy парог Лучыцкага народнага вучылiшча y Мазырскiм павеце. Крайняя галеча, норавы адсталай палескай вёскi напаyнялi сумам сэрца маладога настаyнiка. Адзiную радасць прыносiла работа з дзецьмi, даследаванне быту i культуры мясцовага насельнiцтва. Ён запiсаy абрад Купалля y вёсцы Заполле, вясельныя абрады – у вёсцы Лучыцы, замовы i праклёны, прымаyкi i прыказкi – у вёсцы Загалле.

Багаты матэрыял для роздуму i асэнсавання iснуючай рэчаiснасцi давалi Сержпутоyскаму сустрэчы з простымi палешукамi. «Жывучы доyгi час на Палессi, – пiсаy ён, – i маючы непасрэдныя зносiны з народам, мне давялося yнiкаць ва yсе бакi яго жыцця. Такiм чынам я рабiy свае назiраннi, пры кожным зручным выпадку знаёмiyся з рознымi прымхамi, забабонамi, якiмi так багатыя жыхары гэтага кутка Беларусi»[21 - Архiy РЭМ, ф. 2, воп. 2, спр. 289, с. 2.].

Малады настаyнiк адчувае патрэбнасць расказаць людзям пра yбачанае, перажытае. У 1891 г. у «Минских губернских ведомостях» з’яyляецца першая публiкацыя А. Сержпутоyскага «Голос из глуши», у якой аyтар знаёмiць чытачоy з жыццём сялян вёскi Лучыцы, iх бытам, традыцыямi, заняткамi. Гаворачы аб той шкодзе, якую наносяць здароyю людзей лекары-самавукi, знахары, шаптухi, ён ставiць пытанне аб неабходнасцi падрыхтоyкi квалiфiкаваных спецыялiстаy для вёскi – урачоy, аптэкараy, культасветнiкаy, настаyнiкаy.

За час настаyнiцтва на Мазыршчыне А. Сержпутоyскi надрукаваy у гэтай газеце звыш дваццацi артыкулаy.

У 1893 г. Сержпутоyскi пераязджае y Мiнск. Працуе пiсарам у Мiнскiм аддзяленнi Сялянскага пазямельнага банка, а затым у паштова-тэлеграфным ведамстве. Хоць у аyтабiяграфiчнай даведцы А. К.