Яланғоч иқтисодиёт

Ёмон ҳукумат ёки ҳукуматнинг умуман мавжуд эмаслиги капитализмни қоятошларга итаради, бу эса дунёдаги миллиардлаб одам қашшоқликда яшаётганининг сабабларидан биридир.

Аввало, давлат қоидаларни белгилайди. Ҳукумати самарали бўлмаган давлатларда ҳеч қандай шароитда эркин бозор иқтисодиёти гуллаб яшнай олмайди.

Бундай жойларда энг оддий бизнесни юритиш ҳам қийин ва қиммат. Нигерия дунёдаги йирик нефть ва табиий газ захираларига эгалик қилади, аммо бу мамлакатда бизнес юритиб кўрмоқчи бўлган компаниялар “BYOI” (bring your own infrastructure ‒ ўз инфратузилмангизни олиб келинг) деб ном олган муаммога дуч келади. [60 - “Here’s Hoping: A Survey of Nigeria,” The Economist, January 15, 2000.] Конго Демократик Республикасининг табиий бойликлари сайёрамиздаги ҳар қандай бошқа давлатнинг табиий захираларидан кўпроқ, десак ҳам бўлади: олмос, олтин, мис, уран, сиз ҳеч қачон эшитмаган ва телефон ҳамда бошқа электроника учун зарур бўлган моддалар. [61 - Jeffrey Gettleman, “Pact Would Force Out Joseph Kabila from Congo. If, of Course, He Agrees,” New York Times, January 3, 2017.] Шунга қарамай, КДР дунёдаги энг камбағал давлатлардан бири бўлиб, унда тахминан ҳар ўн нафар боладан биттаси беш ёшдан ортиқ яшамайди (солиштирсак, Еврозонада[62 - Еврозона ‒ евро пул бирлиги амал қиладиган давлатларни қамраб олувчи ҳудуд. ‒ Таҳр.] минг нафар боладан тўрттасигина беш ёшга етмайди).[63 - The World Bank, 2016: https://data.worldbank.org/indicator/SH.DYN.MORT?view=chart&year_high_desc=false.