Древнерусские учения о пределах царской власти

Sed et quod principi placuit, legis habet vigorem: quum lege regia, quae de eius imperio lata est, populus ei et in eum omne imperium suum et potestatem concedat. Quodcunque ergo imperator per epistolam constituit, vel cognoscens decrevit, vel edicto praecepit, legem esse constat. Cp. Heimbach, I, pag. 87–88.

102

Mommsen. Romisches Staatsrecht. Т. II. C. 711.

103

Mispoulet, op. cit. I. C. 235, 373, 379.

104

Ф. Курганов. Отношения между церковною и гражданскою властию в Византийской Империи.

С. 63–64.

105

Maxima inter homines sunt Dei dona a supera benignitate data, sacerdotium et imperium, quorum III.d quidem divinis inservit, hoc vero humanes res regit eorumque curam gerit, atque utrumque ab uno eodemque principio proficiscitur, et humanam vitam exornat, ut nihil imperatoribus aeque curae sit, quam sacerdotum honestas; hi enim etiam pro III.s Deo supplicant. Nam si III.d omni ex parte inculpatum est et fiducia Dei pollet, hoc vero recte et decenter traditam sibi rempubli-cam regit, bona quaedam erit harmonia, quae omnem utilitatem humano generi praebeat.

Maximae igitur curae nobis sunt cum vera Dei dogmata, turn etiam sacerdotum honestas, quam si III. servent, magna bona Deum nobis daturum, quaeque habemus nos firmiter possessuros, et quae nondum adepti sumus consecuturos esse credimus. Bene autem et decenter omnia gerentur, si decens et Deo gratum rei initium ponatur. Id autem fore credimus, si sacri canones observentur. – Novell. VI, praefatio.

106

Si leges civiles, quarum potestatem nobis Deus pro dementia sua credidit, ad securitatem subditorum per omnia firmiter servari studemus, quanto maius studium in observatione sanctorum canonum et sacrarum legum, quae pro salute animarum nostrarum constitutae sunt, collocare debemus? – Corpus iuris, ed. Beck, 1837. Латинский текст не вполне точно передает мысль греческого подлинника.

107

Курганов. Назв. соч. С.75 и 88; Zachariae. Ius graecoromanum. Pars III. С.

78, 80–81.

108

Gelzer. Назв. соч., 239; Zachariae, ibid. С.303.

109

Gelzer. Там же.

110

Курганов. С. 76. О времени составления сборника см. В.Бенешевич: Канонический сборник XIV титулов, 1905. С. 229–230.

111

В. Васильевский. Законодательство иконоборцев. Журн. М. Н. П. Ч. 199. С. 270–75.

112

Zachariae. Collectio librorum iuris graeco-romani ineditorum, 1852. C. 10–12. Перевод заимствован из назв. ст.