Труды III Республиканской научно-практической online-конференции «Образование XXI века: проблемы, тенденции и перспективы»

 Федоров), ал мектеп жасына дейiнгi бала ?шiн ?оз?алысты? жо?алуы-денсаулы?ты?, дамуды?, бiлiмнi? жо?алуы. Мектепке дейiнгi мекемелердегi балаларды т?рбиелеу ж?не о?ыту ба?дарламасында денсаулы? м?селесi бiрiншi орында т?р?аны кездейсо? емес.

?стазды? ж?не психологиялы? ?дебиеттердi тере? талдау к?рсеткендей, ?оз?алмалы ойындарды? этникалы? ж?не бас?а да ерекшелiктермен байланысты алуан т?рлiлiкке ?арамастан, ойыншыларды? ?орша?ан ортамен ?арым-?атынасы ж?не шынды?ты бiлу сия?ты осы ?ызмет т?рiне т?н жалпы сипаттамаларды к?рсетедi.

?оз?алмалы ойындарды? барысында балалар физикалы? ?асиеттердi дамытады, мысалы: жылдамды?, ептiлiк, т?зiмдiлiк, икемдiлiк, к?ш. Ойын барысында: есте са?тау, идеялар белсендiрiледi, ойлау, ?иял дамиды.

Ашы? ойындар ?рт?рлi критерийлер бойынша ке?iнен жiктеледi:

– жасы бойынша (кiшi, орта ж?не ?лкен мектеп жасына дейiнгi балалар ?шiн немесе балаба?шаны? жас тобына с?йкес);

– мазм?ны бойынша (?арапайым, ?арапайым, ережелермен к?рделi ж?не жартылай спортты? ойындар?а дейiн);

– ?оз?алыстарды? басым т?рi бойынша (ж?гiру, секiру, ?рмелеу ж?не жор?алау, домалау, ла?тыру ж?не аулау, ла?тыру ойындары);

– физикалы? ?асиеттер (ептiлiктi, жылдамды?ты, к?штi, т?зiмдiлiктi, икемдiлiктi дамыту?а арнал?ан ойындар);

– спорт т?рлерi бойынша ойындар (баскетбол, бадминтон, футбол, хоккейге апаратын ойындар; ша??ы ж?не ша??ымен, суда, шанамен ж?не шанамен, жергiлiктi жерде ойындар);

– ойыншыларды? ?арым-?атынасына байланысты (?арсыласпен ж?не жанасусыз ойындармен);

– сюжет бойынша (сюжеттiк ж?не сюжеттiк емес);

– ?йымдастыру нысаны бойынша (дене шыны?тыру, белсендi демалыс, дене шыны?тыру-сауы?тыру ж?мыстары ?шiн);

– ?т?ырлы? (ша?ын, орташа ж?не ?лкен ?т?ырлы? – ?ар?ындылы?);

– маусым бойынша (жаз?ы ж?не ?ыс?ы);

– саба? орны бойынша iс-шаралар (спорт залы, спорт ала?ы ?шiн; жергiлiктi жер, ?й-жайлар ?шiн);

– ойыншыларды ?йымдастыру ?дiсi бойынша: командалы? ж?не командалы? емес (командалар?а, ойындар?а-эстафеталар?а б?лiнген).

Мектепке дейiнгi жаста балаларды? ойын ?рекетiнi? сипаты ?згередi. Олар ашы? ойынны? н?тижесiне ?ызы?ушылы? таныта бастайды, олар ?з сезiмдерiн, тiлектерiн бiлдiруге, жоспарларын ж?зеге асыру?а, жина?тал?ан моторлы? ж?не ?леуметтiк т?жiрибенi ?иял мен мiнез-??лы?та шы?армашылы?пен к?рсетуге тырысады. Дегенмен, елiктеу мен елiктеу ма?ызды р?л ат?арады. Мектеп жасына дейiнгi балаларды? ?оз?алыс белсендiлiгiн дамытуда ашы? ойындар ?лкен ма?ыз?а ие.