Ұлытаудың номадикалық тарихы. Мақалалар жинағы

?аза? пен мо??ол тарихнамасыны? со?ысы, ?сiресе ?о?амды? интернет желiлерiнде, аянбай ?а?ты?ыс?а ие болып отыр?анын к?ремiз.

Орта?асырлы? жылнамаларды? б?рмалануыны? «?ылмысты? себебi» сол Ресей мен Цин империясыны? ы?палды?ына т?скен екi к?шпендi аума?ты ?лсiретiп, елiн бодан ?ылу болды. Сонды?тан, дала аума?та?ы елдi санасынан, ?лы? тарихынан, т?бi ?здерiн де жер бетiнен жойып жiберу отаршыл саясатты? басты ма?сатына айнал?анын тарих д?лелдеп бердi. Б?л процесс Петр І-нi? кезiнде басталып, Сталинны? кезiнде, толы?ымен болмаса да, басты жоспарлары орындалды десек ?ателеспеспiз.

Санамыз?а сi?iп кеткен Исай Калашниковты? «Жестокий век» романы, В. Янны? б?л та?ырыпта?ы к?птеген шы?армалары, «Мо??олды? ??пия шежiресi», «Алтын шежiре», Бартольдты? зерттеулерi, та?ы бас?асы тарихнамада?ы Шы??ыс ?а?анны? д?уiрiнде бол?ан о?и?аларды дау?а т?спейтiндей ?ылып шегелеп ?ойып едi. Сол кiтаптар тарихты жаз?анда с?йенетiн басты дерекк?з болып келдi. О?ан идеология да, мемлекет ?аржысы да, ?атан ке?ес империялы? билiк те бар жа?дайды жасап ?ойды.

К?птеген кiтапханалар мен ж?дiгерлер жойылды, тарихи бiлiмi жо?ары ?алымдар ГУЛагты? ?олымен келмеске кеттi.

Со?ан ?арамастан, ке?ес империясы ??ла?алы, ?олымыз?а бас?а да дерекк?здер тие бастады. Тек ?ана шаруашылы??а бейiмделген ел Ленин тезистерiнi? гипнозынан шы?ып, ?з тарихын бiлгiсi келiп, ?ткенге ой сала бастады. ХХІ ?асыр ?аза?ты? санасына одан да ?ажап олжа ?келдi – ол интернет. Сирек кездесетiн ??жаттар мен кiтаптар бар архивтер мен кiтапханалар цифрланып, к?птеген рухани д?ниелер ?ызы?ушылы? таныт?ан жан?а ?олжетiмдi болды.

?бiл?азыны? «Т?рк шежiресi», ?адыр?али Жалайырды? «Тарих-и Оразм?хаммедi», Рашит ад-Дiннi? «Жылнамалар жина?ы» мен «О?ыз намасы», «О?ыз ?а?ан» эпосы, та?ы бас?асы басылып шы?арылды.

Соны? ар?асында ке?естiк идеология?а сай тарихнама?а керi пiкiр туындай бастады. Тарихымызды? екiншi «к?ле?ке» жа?ыны? шетi ашылды. Сол т?р?ыда Шы??ыс ?а?анны? тарихта?ы р?лi бас?а к?з?арас?а ие болып, мемлекет ??руда?ы, ?скери т?ртiптi жетiлдiрудегi, бас?а елдерге жаса?ан ?ркениеттiлiк ы?палы жо?ары ба?аланды.

70 жыл бойы б?тенсiнiп ж?рген Шы??ыс ?а?анды ?аза? ?зiнi? бабасы деп мойындады, тiптi оны ?аза? пен к?ллi кигiз туырлы елдердi бiрiктiрген Алаша ханмен кейiптедi.

Бiздi? со??ы жылдарда ?лытау та?ырыбында жаса?ан ?лкетанушылы? ба?ытында?ы зерттеулер Шы??ыс ?а?анны? шы??ан тегi мен Отаны туралы ой-пiкiрлер туындатады.