Агульная славянская гісторыя. Навуковыя даследаванні

У паданнях славян-язычнiкаy аб падземным-падводным ярусе свету таксама шмат агульначалавечага, шмат адгалоскаy той аддаленай эпохi, калi пасля раставання гiганцкага леднiка кантыненты былi затопленыя морамi i азёрамi, хутчэй за мяне свае абрысы, iмклiвымi рэкамi, прабiвалi горныя камлюкi, неабсяжнымi балотамi y нiзкiх далiнах. Фальклор яшчэ не вывучаны з пункту гледжання таго, якi рэзкi пералом павiнен быy адбыцца y чалавечай свядомасцi пры такiм хуткiм перавароце y прыродзе, у аблiччы i сутнасцi свету.

Важнай часткай уяyленняy аб падземным свеце з'яyляецца агульначалавечая канцэпцыя падземнага акiяна, у якi апускаецца сонца на заходзе, плыве ноччу i выплывае на другiм канцы зямлi ранiцай.

Начны прасоyванне сонца ажыццяyлялася вадаплаyнымi птушкамi (качкамi, лебедзямi), а часам дзеючай асобай быy падземны яшчар, заглатывала сонца вечарам на захадзе i вырыгивавший яго ранiцай на yсходзе. Днём сонца па небе над зямлёй вабiлi конi плi магутныя птушкi накшталт лебедзяy.

Асаблiвае месца сярод паганскiх абрадаy займаy абрад пахавання.

На працягу доyгага перыяду моцна вагалася суадносiны двух асноyных вiдаy пахавальнага абраду – трупоположения i спалення. Першабытнае пахаванне скурчаныя трупы, якiм штучна надавалася становiшча эмбрыёна y чэраве, было звязана з верай у другое нараджэнне пасля смерцi. Таму памерлага i хавалi падрыхтаваным да гэтага другога нараджэння. Праславяне яшчэ y бронзавым веку паднялiся на новую прыступку i адмовiлiся ад скурчаныя Неyзабаве з'явiyся зусiм новы абрад пахавання, спароджаны новымi поглядамi пра душу чалавека, якая не yвасабляецца зноy у якой-небудзь iншай iстоце (зьвяры, чалавеку, птушцы …), а перамяшчаецца y паветраную прастору неба. Культ продкаy раздвоiyся: з аднаго боку, бязважкая, нябачная душа далучаць да нябесным сiлам, гэтак важным для тых земляробаy, у якiх не было штучнага арашэння, а yсё залежала ад нябеснай вады. З iншага боку, добразычлiвых продкаy, «дзядоy», неабходна было звязаць з зямлёй, тае, што нараджае yраджай. Гэта дасягалася празь закапвання спаленага праху y зямлю i пабудовы над пахаваннем мадэлi дома, «дамавiн». Крыху счакаyшы, у 9 – 10 стст. н. э., калi yжо сфармавалася Кiеyская дзяржава, сярод некаторай часткi рускай шляхты y трэцi раз з'явiyся абрад простага пахавання без спалення, што адбылося, па yсёй верагоднасцi, пад уплывам yзнавiлiся сувязяy з хрысцiянскай Вiзантыяй. Але як толькi пачалася шматгадовая вайна з iмперыяй, вялiкакняжацкае атачэнне падкрэслена вярнулася да крэмацыi.