Нацыянальныя і дзяржаўныя сімвалы Беларусі

Грамавы знак Перуна (шасцiпрамянёвая зорка, цi кола з шасцю спiцамi) пад уплывам хрысцiянства пераyтварыyся y шасцiканцовы роyны крыж (iншая назва – падвоены крыж), якi таксама лiчыyся знакам-абярэгам воiна на полi бiтвы. Як i маланка на небасхiле, выява гэтага шасцiканцовага крыжа – срэбная (белая) цi, радзей, залатая (жоyтая) на блакiтным цi цёмна-блакiтным полi.

Гэты крыж мае падабенства са старажытным каталiцкiм крыжам «Свечыц» (у яго пашыраюцца канцы), а таксама з праваслаyным патрыяршым крыжам i крыжам Святой Еyфрасiннi Полацкай (iх верхняя перакладзiна карацей за нiжнюю).

Дарэчы, патрыяршыя крыжы прысутнiчаюць у дзяржаyных гербах Венгрыi, Славакii, Лiтувы i некаторых iншых кран.

У еyрапейскай геральдыцы iснуе некалькi назваy падвойнага крыжа: «патрыяршы», «ларанскi», «венгерскi», «архiепiскапскi», «бенедыктынцаy», а таксама «крыж Кiрылы i Мяфодзiя».

Але yсе гэтыя назвы адпавядаюць толькi асобным перыядам гiсторыi, а назва «патрыяршы крыж» сведчыць, што крыж такой формы выкарыстоyваецца y якасцi знака адрознення патрыярхаy царквы.

Калi гэты крыж быy абраны архiепiскапамi царквы y якасцi знака сана – невядома, але y еyрапейскай геральдыцы падвойны крыж вядомы з XV ст. Прыкладна з гэтага часу вядомы i герб Ордэна Бенедыкта: падвойны крыж на трайным пагорку, маючым дэвiз.

У паyднёваславянскiх краiнах падвойны крыж таксама вядомы як крыж Святых Кiрыла i Мяфодзiя i фактычна звязаны з духоyнай асветай славянскiх народаy.

Назву ж «ларанскi» падвойны крыж атрымаy у сувязi з тым, што Рэне Анжу, герцаг Ларанскi (з 1431 г.), у 1435 г. стаy каралём Венгрыi, гербам якога быy падвойны крыж.

Несумненна, што падвойны крыж заходнiх i паyднёвых славян паходзiць з Вiзантыi, дзе ён быy вядомы да IX ст. У Вiзантыi iснавала некалькi розных тыпаy выяваy крыжа. Шматлiкiя iконы маюць як выявы простага (лацiнскага) крыжа з распятым Хрыстом – Распяцце, так i выявы падвойнага крыжа, якi yваскрэсшы Хрыстос трымае y сваёй руцэ.

Ад гэтага падвойны крыж стаy сiмвалам Уваскрэсення.

З IX ст. заходнеславацкае княства Нiтра стала усходняй часткай Вялiкамараyскай iмперыi на якую iмкнулася распаyсюдзiць свой уплыy Вiзантыйская iмперыя праз распаyсюджанне хрысцiянства. Менавiта таму сюды y 863 г. вiзантыйскiм iмператарам Мiхаiлам III была накiравана мiсiя на чале з манахамi-прапаведнiкамi святым Кiрылам (Канстанцiнам) i яго братам, святым Мяфодзiем.