Тасаввуф алломалари

Каъба зиёратига кетаётганида халифа Ҳорун ар-Рашид ҳузурига таклиф қилиб, маърифий суҳбат қурган. Шайх Ҳотам Асаммга устозлик қилган.

Шақиқ 177/793 йилда Хутталонда уюштирилган фитна туфайли ўлдирилган. Қабри Балхда.

* * *

Сўрадилар:

– Оқил кимдир?

Шақиқ деди:

– Дунёга қул бўлмаган кишидир.

Сўрадилар:

– Зийрак кимдир?

Шақиқ деди:

– Дунёга алданмаган кишидир.

Сўрадилар:

– Бой кимдир?

Шақиқ деди:

– Аллоҳнинг берганига рози бўлган кишидир.

Сўрадилар:

– Фақр кимдир?

Шақиқ деди:

– Кўнгли бой ва дунёга ўзини сотмаган кишидир.

Сўрадилар:

– Бахил кимдир?

Шақиқ деди:

– Аллоҳ берган неъматларини Аллоҳ бандаларидан қизғонадиган кишидир.

* * *

Бир киши Шақиқнинг олдига келиб деди:

– Гуноҳим кўп, тавба қилгани келдим.

Шақиқ деди:

– Кеч қолибсанку?

Деди:

– Кеч эмас, эрта келдим. Ҳар банда ўлмасдан бурун тавба қилса, тавбаси қабул бўлади, деб эшитганман.

Шақиқ деди:

– Тўғри айтдинг, хуш келибсан.

* * *

Шақиқ деди:

– Эй мусулмонлар! Кекса бўлсангиз, қабристонга, ўғлон бўлсангиз мактабга ва агар қул бўлсангиз қуллик шартини бажаришга шошилинглар.

* * *

Ҳар ким мусибат ичида сабр қилмасдан дод солиб йиғласа, гўё қўлига найза олиб, Аллоҳ билан урушгандек бўлади.

* * *

Ҳар ким бой бўлса, унга йўқлиги хуш кўринмайди. Яна бой бўлсам, деб ҳаракат қилиб, умрини беҳуда ўтказади. На дунёда роҳат кўради, на охиратда.