Амир Темур севган юрт

Biroq hozirgacha bu «faxr» buyuk jahongirning ruhini bezovta qilish – uning qabrini ochishdan nariga o�tgani yo�q, aksincha, uyalmay-netmay «mustabid feodal», «qonxo�r» kabi la’natlar osib kelindi, hatto uni «o�zbeklarga daxli yo�q» deguvchi po�k olimlar ham topildi.

Mayli, har kimning bilgani o�ziga. Men Amir Temur nomini qadrlovchi kishilarni amaliy harakatga taklif etmoqchiman. Ma’lumki, Temurning o�smirlik yillari, Movarounnahr taxtini egallashgacha bo�lgan hayoti jang-u jadallarga, keskin voqealarga boy bo�lgan.

Hayoti turli tarzda kechgan. Goh kichik-kichik to�dalarga qo�shilib, tog�-toshlarni kezgan, goh qurol va lashkar to�plash ilinjida to�qnashuvlarga borgan. Bu voqealarning asosiy qismi Shahrisabz atroflarida, Hisor tog� tizmalari orasida bo�lib o�tgan. Hozir ham bu joylarda o�sha suronli yillarni eslatib turuvchi obidalarning vayronalari saqlanib qolgan, tepaliklar, g�orlar, soy-daryolar voqea ishtirokchilari (xususan, Amir Temur) nomi bilan ataladi. Xalq orasida to�qilgan qo�shiqlar, afsonalar tildan-tilga o�tib, hamon aytilib kelinadi. Xullas, yillar xotirasi xuddi uvol bo�lgan tuproq kabi sochilib yotibdi. Orzu qilamanki, bir nufuzli ekspeditsiya uyushtirilib, Amir Temur izlari bo�ylab yurish o�tkazilsa-da, uning materiallari jamoatchilikka e’lon qilinsa, ancha savob ish bo�lardi.

O�zimcha, ekspeditsiyani tashkil etish tartiblari, faoliyat jarayoni, taqdirini ham o�ylab qo�yganman.

Uni tuzishga hozirdan kirishish mumkin va ekspeditsiya 1991-yilning iyun-iyul oylarida o�z faoliyatini amalga oshiradi. Avvalo, uning homiysi ma’lum bo�lishi kerak. Men bu sharafga O�zbekiston Fanlar akademiyasi tarix instituti, Oybek nomidagi O�zbekiston xalqlari tarixi muzeyi, respublika yoshlar tashkiloti va gazetasini loyiq ko�rardim.

Ekspeditsiya qatnashchilari tarkibida tarixchilar, folklorshunoslar, tilshunoslar, geograflar, etnograflar, o�simlikshunoslar, arxeologlardan tashqari jurnalistlar, fotograflar bo�lgani ma’qul.

Ishtirokchilar konkurs asosida tanlab olinadi. Mening taxminimcha, yurish marshruti tekislikdan tashqari qirlar, tog�lardan ham o�tadi. Asosan yayov yoki otda (eshakda) yuriladi. Ishtirok etuvchilar shunga tayyor bo�lishlari kerak. Albatta, har bir soha kishisining qiladigan ishi ma’lum. Maqsad – qaysi hududdan o�tilsa, o�sha yerning har tomonlama mukammal manzarasini aks ettirishdir.