Кинода режиссура ва драматургия

Bir tomonda u bо�lsa, ikkinchi tomonda boshqalar. Xolst oldida rassom, royal qarshisida kompozitor, yozuvchi bо�lsa yozuv qog�ozi yoki kompyuter rо�parasida yolg�izdir.

Dramada esa biz kо�pchilikmiz. Teatrda, balki uncha kо�p emasdir, о�n-yigirma kishi. Kinodachi? Bu Vavilonning о�zginasi! Har bir film oxiridagi titrlarning uzundan-uzoq rо�yxatiga qarang – bularning hammasi bitta jamoa. Siz ularsiz bir qadam ham qо�ya olmaysiz.

Kinodagi eng universal daho – Chaplin, u prodyusser, rejissor, yulduz-aktyor, bastakor, montajchi, balkim yana kimdir bо�lgan.

Hech bо�lmaganda uning oqshomlari yoshgina aktrisalarni о�qitishni yaxshi kо�rgani ma’lum, ya’ni katta murabbiy bо�lgan. Ammo u bilan tasvirga olish paytida katta guruh – operator, assistentlar, ovoz operatorlari va kо�pgina boshqalar ishlagan.

Orson Uells – boshqa bir universal. Uning kino qilish uchun puli bо�lmagan, u butun umr pul axtargan. Bir kuni pul topish maqsadida chekkadagi bir universitetga kelib, ma’ruzalar о�qish bahonasida yarmi bо�sh zalga qarata: «Xonimlar va janoblar! Men mashhur kinorejissor, teatr rejissori va radiorejissorman, yozuvchiman: ssenariylar va pyesalar yozaman; men aktyorman – kinoda va teatrda bosh rollarni о�ynayman.

Men tushunmayapman, nega bu yerda men bunchalik kо�pmanu, sizlar bunchalar kamchiliksiz?» – debdi.

Filmga tomoshabinlarni tо�plash uchun agentlar va prokatchilar, kinoteatr direktorlari, televideniye rahbarlari, advokatlar… kerak.

Agar ularni ham titrlarda eslash kerak bо�ladigan bо�lsa ismlar rо�yxati kо�rsatilayotganda qо�shimcha yana uch kupletli ashula kerak bо�lardi.

Rejissorga uning komandasi yetarli bо�ladi. Uni qanday qilib ruhlantirish kerak?

Men dо�stlikning ijobiy tajribasiga ishonaman. Ammo kinoda, afsuski, u me’yor darajasiga kо�tarilmagan. О�ta yorqin shaxslar umumiy ish bilan bir-birlariga bog�langanlar va ular juda xilma-xil kishilardirlar.

Bir premyerada men, aslini olganda umumiy bо�lgan, bir manzarani kо�rdim: rejissor va ssenariy muallifi bir-birlarining qо�llaridan ushladilar, uni baland kо�tardilar va tabassum qilgan holda ularga chapak chalayotgan tomoshabinlarga ta’zim bajo keltirdilar.

– Qanchalar baxtiyorlar, – dedim yonimdagi kishiga, – Ularda hamma narsa: talant, muvaffaqiyat va dо�stlik mavjud.