Кинода режиссура ва драматургия

Yangi boshlayotganlarning orasida tez-tez о�z sо�zini о�tkaza oladigan, oxirgi mayda-chuydalargacha nazorat qilib turishni istovchi ijodkor – «daho» nusxalar paydo bо�lib turadi. U gapga tushunmaydigan xodimlarni la’natlaydi, uning orqasidan о�qrayib qarashadi, eng achinarlisi, u infarkt va asablarining ishdan chiqishiga erishadi. Ba’zan ular yaxshi kino ham olishadi.

Ammo premyerada kо�plab baxtiyor kishilar bir-birlarini chinakamiga samimiy tabriklaganlarida, har bir kishi, hech bо�lmaganda, xotini yoki dо�stiga: «Bu mening filmim» deb ayta olganida, tez-tez, juda kо�p hollarda buyuk natija paydo bо�lardi.

Ha, rejissor, albatta, bu uning filmi ekanligini biladi.

Bu albatta professional natijaga tegishli gap. Boshqachasi ham bо�ladi. Bir safar men Afrikada, Ugandada film oldim va shunday manzarani kо�rdim: maymunlar podasi mandarin daraxtiga yopirilib keldilar. Maymunchalar mandarinlarni olishar, tishlab kо�rishar va otib yuborishardi, yangilarini olishardi, tishlab kо�rishardi va yana otib yuborishardi.

Ularga keyingisi shirinroq tuyulardi shekilli. Ikki daqiqadan sо�ng poda gurr etib kо�tarildi va qochib ketdi. Bо�shab qolgan daraxt ostida bir uyum tishlab tashlangan mandarinlar yotardi. Ushbu poda menga savodsiz «daho»ning harakatlarini esga soladi – uning harakatlari ham xuddi shunday palapartish bо�ladi.

Diletant hamma narsaga qо�l uraveradi, ammo hech narsani oxirigacha yetkazmaydi.

Ammo san’atda savodlilikdan tashqari nimadir bor bо�ladi.

«Toza qon», yangi avlodning intuitsiyasi, yangi gap ayta olishingga ishonch. Bularni film yaratishda professional nazoratsiz amalga oshirib bо�lmaydi.

Fellini rejissorlarning barcha avlodlari oldida turadigan muammoni shunday ta’riflaydi:

«Rejissor – kemadagi Kolumbdir. U Amerikani kashf qilishni istaydi, komanda esa uyga qaytishni xohlaydi». Matroslarni qanday qilib qiziqtirish mumkin? Bu katta mehnat.

Hech bо�lmaganda faqat о�zingizgina nazorat qilayotganligingizni bilishingiz kerak.

Ixtisoslik kasbi – bu nimanidir nazorating ostida tutib turishdir. Hamma narsani emas, asosiylarini. Bu haqida uning aqlidrokiga men tan beradigan rejissor va yozuvchi Devid Mammet talabalarga birinchi ma’ruzasida shunday degan:

– Rejissor uch narsa qilishi lozim:

1) Aktyorga qanday harakat qilishnikо�rsatishi kerak.

2) Operatorga kamerani qayerga о�rnatishni kо�rsatishi kerak.