Кинода режиссура ва драматургия

U esa bizning diqqatimizni hamma narsadan kо�ra yaxshiroq jalb qiladi va biz shu onning о�zidayoq qо�zg�alishga butun tuyg�ularimiz bilan tо�lig�icha javob qaytaramiz.

PERIPETIYALAR VA KATARSIS

Shu paytgacha biz peripetiyalarning amaliy foydasi haqida gapirdik. Agar dramaning bu muhim elementi faqat amaliy mazmungagina ega bо�lsa, g�alati hol bо�lardi. Peripetiyalarni о�ylab topgan qadimgi yunonlar ashaddiy pragmatiklar emas edi. Ularni qiziqtirgan har bir narsa hayot sirlari bilan bog�lanib ketuvchi qandaydir yashirin ma’noga ega edi.

Dramaning sehirli ta’sir kо�rsatishining siri, albatta, birinchi navbatda, uning katarsis – azob-uqubatlarga, g�am-anduhlarga hamdardlik qilish orqali poklanishni vujudga keltirish xususiyatidadir. Gans Sele, balki bu yerda hech qanday sehirgarlik yо�q, faqat stressni foydali imitatsiyasi mavjud, deyishi mumkin. Fiziologik jihatdan u haq. Ammo umid qilamanki, har biringiz yunonlar «poklanish» – katarsis deb atagan san’at orqali uyg�otiladigan bir vaqtning о�zida paydo bо�luvchi sehirli quvonch va alam tuyg�usini tuygan bо�lsangiz kerak.

Agar tuymagan bо�lsangiz, unda siz uchun hech qanday umid tug�dirmaydigan mashg�ulot bо�lmish kino san’atini nega kasb qilib tanlaganingizni tushunolmayman. Ishlari gullab-yashnayotgan savdo xodimlari oldida bizni oqlovchi eng asosiy narsa shuki, boshqa hech bir narsa bizga bunday qisqa fursatli sehrgarlikka yondashishdek xayoliy baxtni bera olmaydi.

Dramaning sirli oliy mazmuni, shuningdek, dramatik peripetiyalarda ham mavjuddir. Unda inson ruhining ajablanarli xususiyati bо�lmish kо�tarinkilik va tushkinlik, ijodiy faollik va sustkashlikning almashinuvini his etish tuyg�usi aks etadi.

Kompozitor Shnitke menga film uchun bergan intervyusida shunday degan edi: «Men, nega ba’zan hamma savollarga bir onda javob topa olishimni, kutilmaganda bu qobiliyat meni tark etishini va umidsiz parishon ahvolda qolishimni tushunolmayman.

Ba’zan bu parishonlik bir asar ichida sodir bо�ladi. Bir safar hayotimning ikki yilini boshlangan asarimni tugatish uchun samarasiz urinishlar bilan о�tkazganman. О�nlab variantlarni qilib kо�rganman. Ular boshqa asarlar uchun hayot bag�ishlagan-u, ammo asosiy asar uchun foydasiz bо�lgan».

Bu geniyning, qalbi san’atdagi cheksiz imkoniyatlardan tо�qilgan kishining e’tirofidir.