Заҳарли газандалар

Umurtqali hayvonlarga uning ta’siri sezilarli emas. Sichqonlarning vena qon tomiriga yuborilganda LD

30 mg/kg ga, teri ostiga yuborilganda esa 1000 mg/kg ga to�g�ri keladi. Tajribada mazkur toksinni baliq yashaydigan akvarium suviga qo�shilsa, undagi baliqlar halok bo�ladi. Sintez usuli bilan olingan nereistoksin kuchli insektosid hisoblanadi va Yaponiyada sholi, choy, xurmo va boshqa ekin zararkunandalariga qarshi ishlatiladi. Nereistoksinni fosforli birikmasi (bankol) yapon olimlarining fikricha kolorada qo�ng�iziga qarshi ishlatilganda o�ta yaxshi natija beradigan preparatlardan biri va amalda qush, baliq, hamda kemiruvchilarga zararli ta’sir ko�rsatmaydi.

1.6. MOLLYUSKALAR (MOLLUSCA) TIPI

Zaharli mollyuskalar guruhiga qorinoyoqli mollyuskalarning konus urug�iga tegishli ko�p sonli turlari kiradi. Konus va sakkizoyoqlarning zaharli apparati tuzilishiga ko�ra bir-biriga o�xshash bo�lmasa-da, ular ikkalasi ham ovqat hazm qilish a’zosi bilan o�xshashdir.

Mollyuskalarning 130 mingdan ortiq turlari fanga ma’lum.

Ular orasida eng zaharlisi qorinoyoqli mollyuska – konus hisoblanadi, uning zahari skelet muskullarini shol qilish quvvatiga ega. Zahar ishlab chiqaradigan bezning tomiri orqa tomonida osilib turgan xartumchaga ulanadi. Xartumchaning usti qirg�ichga o�xshash bo�lib bir qancha uchi qayrilgan o�tkir pixlar bilan qoplangan. Bordi-yu mollyuskani qo�lga olsangiz u o�zining xartumchasi bilan tez harakat qilib qo�l terisini jarohatlaydi va yaralangan joyga zahar oqib keladi.

Ba’zi bir konuslarning uzunligi 70 mm ga yetadi, zaharlangan odamda kuchli og�riq paydo bo�ladi, barmoqlari jonsiz bo�lib qoladi, asta-sekin badanning qizarishi kattalashib boradi, nafas qisishi, yurak urishi kuchayadi odam hushidan ketadi, ba’zan zaharlangan qo�li shol bo�lib qoladi. Bemorlar orasida nobud bo�lish holatlari ham uchraydi. Bunday zaharga qarshi dori darmon yo�q.

Boshqa turlardan farqli o�laroq konuslarda zahar ishlab chiqazadigan maxsus bezi bo�ladi.

Konuslarning har xil turlarida zaharining rangi bir xil bo�lmaydi, zahar RN 7,8-8,1 oralig�ida bo�ladi. Zaharning tarkibi har xil kattalik va shakldagi donador moddalardan iborat bo�lib, bu donalarning rangi har xil bo�ladi. Xlorid kislotada qaynatilganda kuchini yo�qotmaydi, 20 foizli kaliy ishqorida eriydi. Zahar tarkibida oqsil va karbogidratlar topilgan.