Заҳарли газандалар

Qayin daraxtida yashaydigan odimchi degan hasharot o�sha daraxt rangiga o�xshash bo�ladi. So�ngi yuz yildan ziyodroq vaqt ichida Angliya sanoati shunchalik tutun chiqaradigan bo�ldiki qayin daraxti po�stloqlari qorayib ketdi. Nihoyat inson ko�z oldida kapalaklarning rangi o�zgara boshladi, ular qora rangga ya’ni daraxt rangiga bo�yala boshladi.

Zoolog va genetik olimlarning aniqlashlaricha, kapalak rangini o�zgarishi darvinizm qonuniga asoslangandir. Qora rangdagi kapalaklarni tanlanishi och rangdagi kapalaklarni siqib chiqazish yo�li bilan amalga oshdi va kapalaklarning yangi formasi paydo bo�ldi, bu yangi xususiyat kapalak irsiyatiga yaxshigina o�rnashib oldi, shunday qilib inson birinchi marta evolyutsiya yo�nalishini o�z ko�zi bilan ko�rdi, bu esa fan zafari sifatida atom fizikasi bilan bir qatorga qo�yib namoyish etildi.

O�n yillarcha vaqt o�tgach ushbu ma’lumotlar qo�shimcha kuzatishlar bilan jiddiy ravishdi to�ldirildi.

Xon qizi populyatsiyalari haqida ham shunga o�xshash ma’lumotlar to�plandi.

Yuqoridagi misollar ko�rsatadiki, darvincha tabiiy tanlanish bu faraz emas, hattoki nazariya ham emas, u fakt bo�lib qoldi.

Chavandozlarning urg�ochisi tuxum qo�yadigan ingichka va uzunchoq a’zosi bilan o�ljasini halok etadi va unga tuxum qo�yadi. Chavandozlarning Rissa degan urug�i daraxtda hayot kechiradi, urg�ochisi eski daraxt po�stlog�i bo�ylab tinimsiz harakat qiladi, ya’ni uzun mo�ylovi bilan daraxt po�stlog�ini paypaslab chiqadi, ma’lum bir joyga kelib u to�xtab qoladi va o�sha joyga tuxum qo�yadi, aniqroq qilib aytganda shox dumli yog�och qirquvchi jonivor g�umbogini aniq nishonga oladi.

Qanday qilib g�umbakni topishi hali fanga ma’lum emas.

O�simlik yaproqlarida izg�ib yurgan jajji hasharotlar – shiralar o�simlik bargini teshib uning sharbatini so�rib oladi. Ana shu yerda chavandozlarning urg�ochisi ham paydo bo�ladi, shirani tutib olgan chavandoz uni qorin tomonini paypaslab qulay nuqtani topganda tuxum qo�yadi.

Tuxumdan lichinka paydo bo�lganga qadar shirani hisobiga oziqlanib voyaga yetadi.

Karam zararkunandasi kapalak tuxumdan chiqishi bilan oziqlana boshlaydi, me’yorida rivojlangach, chavandoz kelib uning ustiga chiqib oladi-da, tuxum qo�yadigan a’zosi bilan g�umbak tanini parmalaydi, hosil bo�lgan teshikchalarning har biriga bittadan tuxum qo�yadi.