Заҳарли газандалар

Qora dengizda, shuningdek, shimoliy dengizlarda tarqalgan.

Aktiniyaning achituvchi hujayralari odam terisini kuydiradi va achituvchi qichitma paydo bo�ladi. Jarohatlangan joyda tuguncha paydo bo�lib, keyinchalik u to�qimani chirishiga olib kelishi mumkin. Og�ir hollarda isitma ko�tariladi, bosh og�riydi, holsizlik alomatlari kuzatiladi. Aktiniya bilan doimiy munosabatda bo�ladiganlar, masalani, ilmiy xodimlarda eshakemiga o�xshash allergiya chaqirishi mumkin.

Paypaslagichlarning tozalanmagan ekstrakti sichqon qorin bo�shlig�iga yuborilganda LD

13,8 mkg/kg, ekstraktdan ajratib olingan oqsil ekvinotoksinning M-20000, uning zaharlash kuchi sichqon tomiriga yuborilganda 33,3 mkg/kg ekvinotoksin gipotenziv ta’sir ko�rsatadi, qon bosimini tushuradi hamda eritrotsitlarni gemoliz qiladi.

Tealiya (Tealia felina). Mazkur aktiniyaning o�lchami paypaslagichlari bilan birga 30 sm ga yetadi, rangi har xil qizg�ish sariq, qizg�ish dog�lari bor. Paypaslagichlarning soni 80-100 taga etadi.

Keng tarqalgan arktik-boreal tur. Barens, Qora hamda Bering dengizlarida, shuningdek, Sibir qirg�oqlari bo�ylab uchraydi. Paypaslagichlaridan ajratib olingan suyuqlik, sichqon qon tomiriga yuborilganda LD

124 mg/kg, zaharning qisman tozalangani 6 mg/ kg ga teng. Zaharlangan odamda gipotermiya, badanning titrashi, tortishishi kuzatiladi. Ekstraktdan ajratib olingan tealiatoksinning M-7800. Toksin gistominolitik va gemolitik aktivlikka ega. Shuningdek, arterial bosimni ko�taradi, yurak urishini kamaytiradi hamda nafas olish qiyinlashadi.

Toksinning kardiotoksik ta’siri salbiy ino va xranotrop tasirining rivojlanishida, yurakni to�la-to�kis to�xtab qolishida o�z aksini topadi.

Vajohatli meduzalar. Amerikada chiqadigan jurnallardan birining xabar berishicha Bermud orollarida vajohatli meduzalar paydo bo�lgan. Ularning tana uzunligi 60 metrgacha yetadi. Bir necha hafta ichida ana shunday meduzalar 27 kishini zaharlab o�ldirgan, shulardan 8 kishining murdasi meduza paypaslagichlari bilan o�ralgan holda topilgan, qolgan murdalar suvning betida suzib yurgan.

Mutaxassislarning fikricha mazkur meduzalar radioaktiv nurlar ta’siri ostida mutatsiyaga uchrab ana shunday mahobatli jonivorlarga aylangan. Radioaktiv moddalar esa halokatga uchragan sobiq sovet suv osti kemasidan tarqalgan. Hisob kitoblarga ko�ra ana shu orolda 200 ta irsiyati o�zgargan vajohatli meduzalar borligi aniqlangan.