СИЁСАТШУНОСЛИК

Бу трактатнинг номи “Сиёсат фани” (“Давлат тузилиши тўғрисидаги фан”) маъносини бериб, унда қадимги Ҳиндистон жамияти ва давлатининг сиёсий ва хўжалик тузумига доир қимматли маълумотлар мужассамлашган.

“Артхашастра”даги қуйидаги давлат бошқаруви қоидалари унинг ҳозирги даврда ҳам ўз қадр-қимматини йўқотмаганлигини кўрсатади: “Сиёсат инсоннинг ўз ҳис-туйғулари устидан ғалаба қилишидан бошланади; қониққан одамларни ҳукмдор моддий совғалар ва ўз эътибори билан хурсанд қилсин; норизоларни хуш тавозелар, совғалар ёки баҳслар ва жазолашлар билан бўйсундирсин; донишманд ҳукмдор ўз мамлакатида садоқатли одамларни ва сотқинликка мойил одамларни қўриқласин”11 .

Шунингдек, мазкур трактатда сиёсий муносабатларда ва бошқарув жараёнида бошқарувчилар (сиёсатчилар) учун энг муҳим сифат ва фазилат сифатида ҳис-туйғуларсиз фаолият кўрсатиш эканлиги илгари сурилади.

Албатта, Р±Сѓ ҳолат Платон РІР° Аристотель асарларида ҳам учрайди. Лекин уларнинг асарларида “ҳис-туйғулар ёрдамида бошқариш” мамлакатни Т›РѕРЅСѓРЅ асосида бошқаришга нисбатан қарама-қарши қўйилган СЌРґРё. Бу ғоялар “Артхашастра”да қуйидаги шаклда берилади: “Р?лм РІР° тарбия натижасида шаклланган ТіРёСЃ-туйғулар устидан ғалабага эришиш ТіРёСЂСЃ-эҳтиросларни, ғазабни, таъмагирликни, РєРёР±СЂСѓ ҳавони, ақлсизликни, такаббурликни жиловлаш воситасида эришилади.